حمام شنب غازان تبریز با تاریخ ۷۰۰ ساله در دست فراموشی

چکیده:

حمام تاریخی شنب غازان در سال 1345 هجری قمری توسط فردی با همین نام به نام عباسعلی شنب غازانی و همچنین مشهدی حسن و اهالی همان محله ساخته شد. حمام تاریخی شنب غازان در 1352 وقف شده و از آن به بعد اداره آن به سازمان اوقاف و امور خیریه واگذار شده است. پس از وقف حمام، درآمد آن برای تعمیر، مخارج و تعمیرات مساجد محله شنب غازان معین شد. متاسفانه به دلیل فراموشیِ کامل این حمام، دیگر جز خرابه‌هایی از آن باقی نمانده است و حتی گاهی در منابع مختلف نوشته می‌شود امکان بازدید از بنا وجود نداشته و عملاً بنایی برای بازدید باقی نمانده است.

حمام شنب غازان تبریز - عکس از وبسایت خبرگزاری مهر
حمام شنب غازان تبریز - عکس از وبسایت خبرگزاری مهر

فهرست محتوا

در میان سیری که برای حمام‌های تاریخی تبریز داشتیم به حمام شنب غازان ۷۰۰ ساله در محله شنب غازان رسیدیم. این حمام در سال ۱۳۴۵ هجری قمری توسط فردی با همین نام به نام عباسعلی شنب غازانی و همچنین مشهدی حسن و اهالی همان محله ساخته (تجدید بنا) شد و تا به امروز نیز پابرجا مانده است. حمام تاریخی شنب غازان در ۱۳۵۲ وقف شده و از آن به بعد اداره آن به سازمان اوقاف و امور خیریه واگذار شده است. از ویژگی‌های بسیار مهمی که این جاذبه گردشگری تبریز دارد استفاده از مصالح دوره ایلخانی، معماری دوره قاجار و پلان منحصر به فرد آن است. پس از وقف حمام، درآمد آن برای تعمیر، مخارج و تعمیرات مساجد محله شنب غازان معین شد. این حمام در سال ۱۳۹۰ با شماره ۲۹۵۲۶ ثبت شده است، اما متاسفانه به دلیل فراموشیِ کامل این حمام، دیگر جز خرابه‌هایی از آن باقی نمانده است و حتی گاهی در منابع مختلف نوشته می‌شود امکان بازدید از بنا وجود نداشته و عملاً بنایی برای بازدید باقی نمانده است. تاریخ تجدید بنا در برخی منابع ۱۳۰۵ و در برخی ۱۳۴۵ عنوان می‌شود.

آدرس حمام شنب غازان و دسترسی به آن

این حمام در محله تاریخی شنب غازان واقع شده است که قبلاً برای خود شهری بود. این محله به نام‌های شام غازان و غازانیه نیز شناخته می‌شود و در غرب تبریز واقع شده است. دسترسی به این محله به چند روش امکان‌پذیر است. اگر از داخل شهر می‌آیید بهترین روش دسترسی از خیابان دام پزشکی (بعد از نصف راه به طرف راه‌آهن) خواهد بود. از طرف دیگر، می‌توانید نرسیده به میدان راه‌آهن تبریز از میدان کارگر، بلوار قدس و یا خیابان فرهنگ به این محله دسترسی پیدا کنید.

معماری حمام شنب غازان

همانطور که در قسمت مقدمه نیز به آن اشاره شد، معماری این حمام مربوط به الگوهای قاجاری است اما پس از زلزله‌ای که حمام بزرگی به نام حمام سیبیل را در محله شنب غازان کنونی تخریب کرد، از همان مصالح برای ساخت این حمام جدید در سال ۱۳۴۵ استفاده شد که آجر و سنگ آن به دوره ایلخانی مربوط می‌شود. طرح و ساخت حمام، بدان جهت که بیشتر توسط خود اهالی ساخته شده است، به صورت محلی و کاملاً خاص طراحی و بنا شده است. این حمام در کل ۳۰۰ متر مربع مساحت داشته و این قسمت‌ها را در بر می‌گیرد: ورودی، میان‌در، گرم‌خانه، نظافت‌خانه، سرویس‌های بهداشتی، خزینه و خلوتی. طاق کنونی این حمام در سال ۱۳۵۱ بنا شده و کالبد وضع موجود به دوره قاجاریه مربوط می‌شود.

حمام شنب غازان تبریز - حمام تاریخی 700 ساله فراموش شده - عکس از وبسایت خبرگزاری مهر
حمام شنب غازان تبریز – حمام تاریخی ۷۰۰ ساله فراموش شده – عکس از وبسایت خبرگزاری مهر

وضعیت فعلی حمام

این حمام عمومی بعد از اینکه دیگر مورد استفاده قرار نمی‌گرفت کاملاً بسته و تعطیل شد و از همان هنگام بدون تغییر و حفاظت رها شده است. این باعث شده است بافت حمام به سبب رطوبت و سایر آسیب‌های طبیعی فرسودگی بیش از حدی داشته باشد. البته پس از ثبت ملی نیز تعمیر و تغییری در این حمام رخ نداده است (با اینکه در وقف نامه درآمد آن برای صرف در راه تعمیر عنوان شده است) و دیگر از نظر ظاهری و باطنی این بنا به شدت در معرض نابودی و خطر است.

به گزارش خبرگزاری مهر، حجت‌الاسلام رضا جعفری با تأکید بر اینکه این حمام از سال‌های گذشته در تملک سرقفلی است، می‌گوید: هم‌اکنون صاحبان این ملک وراث یک شخصی هستند که اگر بخواهیم این بنای باارزش ترمیم و بازسازی شود باید رضایت صاحب سرقفلی جلب شود. وی اشاره دارد که این ملک ورثه‌ای است که باعث شده است کار جلب رضایت مشکل شود و هم اکنون اداره کل میراث فرهنگی در این خصوص در حال رایزنی با صاحبان سرقفلی است. برخی از خبرگزاری‌ها این اتفاق را مرگ خاموش یک اثر تاریخی ۷۰۰ ساله در شنب غازان تبریز می‌دانند.

توجه: تصاویر این مطلب از خبرگزاری مهر دریافت شده است.

Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Share on print
Print

دیدگاهتان را بنویسید

سایر محتوای مرتبط که ممکن است به آن علاقه داشته باشید:

نمایی پاییزی از تفرجگاه عون بن علی - عکس از وبسایت سازمان عون بن علی
عون بن علی (کوه عینالی) تبریز بزرگ‌ترین تفرجگاه کوهستانی ایران

کوه عینالی، که عون بن علی و همچنین عینال – زینال و تفرجگاه عینالی نیز نامیده می‌شود کوهی بر فراز رشته‌کوه سرخاب شمال تبریز است. بلند‌ترین قله این رشته کوه قله دند با ارتفاع ۲۳۸۱ متر است. کوه عینالی، یا عون بن علی در واقع به یکی از قله‌های این رشته کوه سرخ‌رنگ با ارتفاع ۱۸۰۰ متر اطلاق می‌شود. عینالی از این منظر اهمیت ویژه‌ای دارد که یک امام زاده (منسوب به حضرت علی (ع)) است و دو مقبره و آرامگاه تاریخی تبریز بر فراز آن واقع شده است. به همین سبب این کوه، در میان افراد محلی و زبان ترکی با عنوان عینالی داغی (کوه) (عین علی) شناخته می‌شود. امروزه نیز این کوه به یکی از تفرجگاه‌های زیبا و پر رفت و آمد تبریز تبدیل شده است.

مطالعه کامل »
حمام نظافت تبریز - عکس از تبریز مدرن
حمام نظافت تبریز در محله حکم آباد با ۴۰۰ سال قدمت

حمام نظافت تبریز که به آن گرمابه نظافت و همچنین حمام حکم‌آباد نیز گفته می‌شود، یکی از حمام‌های تاریخی تبریز است که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد. این حمام در خیابان آذربایجان، خیابان حکم آباد، میدان دوم واقع شده از سال ۱۳۸۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران شناخته می‌شود. به گزارش ایسنا این حمام با هزینه شخصی مالک در سال ۱۳۹۵ مرمت و بازسازی شده و یکی از حمام‌های عمومی تبریز است که هم‌اکنون در کنار یک جاذبه گردشگری برای شهر تبریز به صورت فعالانه در حال خدمت‌رسانی است. بنا بر گزارش تبریز مدرن این حمام بدون هرگونه حمایت و با هزینه و مدیریت شخصی اداره می‌شود و هیچ ارگانی هیچ کمک و هزینه‌ای برای آن اختصاص نداده‌اند.

مطالعه کامل »
حمام نوبر تبریز
حمام نوبر تبریز، حمام قدیمی سفره‌خانه سنتی

حمام نوبر یکی از قدیمی‌ترین حمام‌های تاریخی تبریز بوده و بنای آن به دوره قاجار برمی‌گردد. این حمام در تقاطع خیابان امام و تربیت واقع شده و به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این حمام نقش و نگار و کاشی‌های بسیار زیبایی دارد و یکی از نمونه‌های بارز حمام‌های تاریخی تبریز به شما می‌رود. این بنا امروزه به یکی از مکان‌های گردشگری تبریز بدل شده است. البته احداث سفره‌خانه سنتی شهریار نیز در این تغییر بی‌تأثیر نبوده است. حمام نوبر در قسمت مرکزی تبریز و در نزدیکی دروازه نوبار میدان ساعت، تقاطع خیابان امام خمینی و تربیت واقع شده است که محل تجمع بافت تاریخی و گردشگری تبریز محسوب می‌شود.

مطالعه کامل »
پل آجی چای تبریز - عکس از حساب اینستاگرامی yaldaarshadi
پل آجی چای تبریز بر فراز رود پرآب و جاری تلخه رود و بیوک چای

پل آجی چای یا پل تلخه رود یکی از پل‌های تاریخی تبریز است که در پیوستگی فرودگاه تبریز و بلوار شهید بالایی، بر فراز رودخانه آجی‌چای (یا تلخه رود) واقع شده است. قدمت این پل تاریخی به دوران صفویه و قاجار برمی‌گردد. پل آجی چای دارای ۱۶ دهنه بزرگ، ۱۰۵ متر طول و ۵ متر عرض است که از نظر ابعاد مشابه با پل قاری ساخته شده است. تمام دهنه‌های آن به جز سه دهنه که طاق هلالی دارند، بقیه جناغی هستند. پل آجی چای یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی تبریز است و یک بار در زمان ولیعهد عباس میرزا توسط خاج سید حسین تاجر (معروف به تبریزی) تعمیر شده است. بار دیگر، این پل در دهه‌ی هشتاد شمسی مرمت شده است.

مطالعه کامل »