خانه نیکدل واقع در پیاده‌راه مقصودیه تبریز

چکیده:

خانه نیکدل یکی دیگر از آثار مربوط به دوران قاجار است. این خانه متعلق به ابراهیم نیکدل است: یکی از سرمایه‌داران سرشناس و وارد کنندگان مهم لوازم خانگی. عمده لوازم مهم موجود در خانه نیکدل چرخ خیاطی‌های وارد شده از ژاپن بود. فروشگاه نیکدل درواقع متعلق به فرزندان و نوادگان ابراهیم نیکدل هستند که شغل وی را ادامه داده و تا به امروز نیز در این فروشگاه بزرگ نیکدل در خدمت هم میهنان و همشهریان هستند. خانه نیکدل در پیاده‌راه مقصودیه، قلب تپنده تاریخی‌ترین نقطه شهر تبریز واقع شده و بیشتر لوازمی که در این خانه به چشم می‌خورد مربوط به حرفه و پیشه صاحب خانه می‌شود.

تصویر شاخص برای خانه نیکدل تبریز
تصویر شاخص برای خانه نیکدل تبریز

فهرست محتوا

خانه نیکدل یکی دیگر از خانه‌های تاریخی تبریز و آثار مربوط به دوران قاجار در نزدیکیِ خانه سلماسی (موزه سنجش) است. این خانه متعلق به ابراهیم نیکدل است: یکی از سرمایه‌داران سرشناس و وارد کنندگان مهم لوازم خانگی. عمده لوازم مهم موجود در خانه نیکدل چرخ خیاطی‌های وارد شده از ژاپن بود. البته داستان نیکدل‌ها به اینجا ختم نمی‌شود! اگر اهل تبریز باشید به خوبی آن مغازه‌های فروشگاه لوازم خانگیِ نیکدل را خواهید شناخت. این فروشگاه در واقع متعلق به فرزندان و نوادگان ابراهیم نیکدل هستند که شغل وی را ادامه داده و تا به امروز نیز در این فروشگاه بزرگ نیکدل در خدمت هم میهنان و همشهریان هستند. این خانه به عنوان ستاد مرکزی و دبیرخانه تبریز ۲۰۱۸ مورد استفاده قرار می‌گرفت. خانه نیکدل در پیاده‌راه مقصودیه، قلب تپنده تاریخی‌ترین نقطه شهر تبریز واقع شده است و بیشتر لوازم و اشیایی که در این خانه به چشم می‌خورد مربوط به حرفه و پیشه صاحب خانه، یعنی لوازم خانگی و دوربین است که توسط خود خانواده نیکدل به ایران وارد شده‌اند.

نمایی از خانه نیکدل تبریز. عکس از حساب اینستاگرامی nasrin.saeii
نمایی از خانه نیکدل تبریز. عکس از حساب اینستاگرامی nasrin.saeii

آدرس دقیق خانه نیکدل و دسترسی به آن

خانه نیکدل در خیابان امام، میدان ساعت به طرف پیاده راه تربیت، پیاده راه مقصودیه، پلاک ۷ واقع شده است. پس از ورود به پیاده راه مقصودیه این بنا با دیوارهای کوتاهی که دارد حتماً نظر شما را جلب خواهد کرد. همانند سایر مراکز گردشگری و تفریحی تبریز که در نزدیکی میدان ساعت واقع شده‌اند، می‌توانید با اتوبوس‌های خط BRT در ایستگاه تربیت به این خانه دسترسی داشته باشید. همچنین می‌توانید از اتوبوس‌های منتهی به پایانه خاقانی برای دسترسی به این خانه استفاده کنید، اما باید از خاقانی تا میدان ساعت پیاده بروید (حدود ۱۰ دقیقه فاصله). همچنین ایستگاه مترو میدان ساعت نیز می‌تواند یک گزینه عالی پس از راه‌اندازی این خط از مترو باشد.

درست است که بازدید از این بنا به هنگام شب امکان‌پذیر نیست، اما چون این بنا دارای دیوارهای کوتاهی است، اگر هنگام شب و تاریکی از کنار آن عبور کنید، نورپردازی زیبای این بنا را می‌توانید بدون ورود به خانه تماشا کرده و از آن لذت ببرید. ساعات بازدید از خانه نیکدل به ساعات اداری محدود شده است.

معماری و ویژگی‌های بنای خانه نیکدل تبریز

همانطور که پیشتر نیز به آن اشاره شد، خانه نیکدل یکی از بناهای مربوط به معماری دوره قاجار است و از معدود خانه‌هایی است که در تزئینات آن از آینه کاری استفاده شده است. بیرون از خانه وقتی از پیاده‌راه مقصودیه نزدیک خانه می‌شوید زیبایی دو طبقه بنا را خواهید دید. پس از عبور از درب اصلی، وارد حیاط کوچکی در ضلع جنوبی خواهید شد که به آن حیاط اندرونی گفته می‌شود. این حیاط اندرونی یک طنبی کوچک و چهار اتاق دارد.

پس از بازدید از حیاط زیبای اندرونی و ورود به بنا، پنجره‌هایی با طرح اصیل اسلیمی و ارسی خواهید دید. خانه نیکدل دارای یک تالار بسیار بزرگ در مرکز و دو راهرو و دو اتاق که به آن گوشواره نیز گفته می‌شود دارد. همچنین در ضلع جنوبی بنا، ایوانی با ستون‌های بسیار زیبا به چشم می‌خورد. از تزئینات زیبایی که در این خانه وجود دارد سقف و حوضخانه‌ای با ترکیب بسیار زیبا و همچنین گچبری‌های آینه کاری شده است. طبقه زیرزمین بنا با چند پله دارای حوضخانه و دو راهرو، دو اتاق جانبی در طرفین راهرو و یک اتاق در ضلع شرقی است. سقف حوضخانه و زیرزمین به شکل طاق‌های قوسی طراحی شده است که برای خنکای تابستان آماده شده‌اند.

پس از عبور از حیاط اندرونی و همچنین خودِ خانه نیکدل، به حیاط اندرونی در ضلع شمالی خانه می‌رسید. این حیاط بسیار بزرگ‌تر از حیط اندرونی است و دو حوض سنگی و بسیار زیبا را در خود جای داده است. همچنین راهرویی تعبیه شده که از طریق آن حیاط اندرونی و بیرونی به هم مرتبط هستند و می‌توان بدون عبور از داخل ساختمان در این دو حیاط رفت و آمد کرد.

نمایی از حوضچه های خانه تاریخی نیکدل تبریز - عکس از حساب اینستاگرامی sana.khanlou
نمایی از حوضچه های خانه تاریخی نیکدل تبریز – عکس از حساب اینستاگرامی sana.khanlou

تاریخچه کوتاه

همانطور که بر روی تندیس «حاج آقا بزرگ نیکدل» نیز نوشته شده است، این خانه تاریخی زیبا پیش از خانواده نیکدل به خاندان قره‌باغی متعلق بود. به گفته یکی از تاریخ‌نگاران تبریزی، کریم مینت نژاد، زمانی ستارخانه ساکن این خانه و مسئول اسب‌های خانه بوده است، که از پس مدتی با دختر سالار قلی خان ازدواج می‌کند و داماد این خانه زیبا می‌شود. شهردار تبریز خانه را در تاریخ ۱۳۹۱ از الحاجیه عصمت السادات هشترودیلر (نیکدل) همسر مرحوم حاج بیوک آقا، خریداری کرده و تندیسی به پاس بزرگداشت حاج آقای نیکدل در حیاط بیرونی آن نصب کرده است. گفته می‌شود خانواده قره‌باغی (مالکان قبلی این ملک که سه نسل آن را در اختیار داشتند)، در کل ۴ بنا داشتند که ۳ خانه همجوار آن به مرور زمان تخریب شده و تنها این بنا باقی مانده است.

به گزارش شهریار نیوز، برخی نقاشی‌های دیواری این خانه بنا به روایتی پس از ساخت بنا و توسط سه روس که در تبریز زندگی می‌کردند کشیده شده است و تصویر سالارقلی خان مالک قبلی خانه نیز در آن وجود دارد. گویا این روس‌ها با حضور در خانه‌های بزرگ و اشرافی تبریز قصد جاسوسی از این شهر به بلاد روس را داشته‌اند و به بهانه علاقه به خانه‌های معماری ایرانی وارد آن خانه شده‌اند.

Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Share on print
Print

دیدگاهتان را بنویسید

سایر محتوای مرتبط که ممکن است به آن علاقه داشته باشید:

نمایی پاییزی از تفرجگاه عون بن علی - عکس از وبسایت سازمان عون بن علی
عون بن علی (کوه عینالی) تبریز بزرگ‌ترین تفرجگاه کوهستانی ایران

کوه عینالی، که عون بن علی و همچنین عینال – زینال و تفرجگاه عینالی نیز نامیده می‌شود کوهی بر فراز رشته‌کوه سرخاب شمال تبریز است. بلند‌ترین قله این رشته کوه قله دند با ارتفاع ۲۳۸۱ متر است. کوه عینالی، یا عون بن علی در واقع به یکی از قله‌های این رشته کوه سرخ‌رنگ با ارتفاع ۱۸۰۰ متر اطلاق می‌شود. عینالی از این منظر اهمیت ویژه‌ای دارد که یک امام زاده (منسوب به حضرت علی (ع)) است و دو مقبره و آرامگاه تاریخی تبریز بر فراز آن واقع شده است. به همین سبب این کوه، در میان افراد محلی و زبان ترکی با عنوان عینالی داغی (کوه) (عین علی) شناخته می‌شود. امروزه نیز این کوه به یکی از تفرجگاه‌های زیبا و پر رفت و آمد تبریز تبدیل شده است.

مطالعه کامل »
حمام نظافت تبریز - عکس از تبریز مدرن
حمام نظافت تبریز در محله حکم آباد با ۴۰۰ سال قدمت

حمام نظافت تبریز که به آن گرمابه نظافت و همچنین حمام حکم‌آباد نیز گفته می‌شود، یکی از حمام‌های تاریخی تبریز است که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد. این حمام در خیابان آذربایجان، خیابان حکم آباد، میدان دوم واقع شده از سال ۱۳۸۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران شناخته می‌شود. به گزارش ایسنا این حمام با هزینه شخصی مالک در سال ۱۳۹۵ مرمت و بازسازی شده و یکی از حمام‌های عمومی تبریز است که هم‌اکنون در کنار یک جاذبه گردشگری برای شهر تبریز به صورت فعالانه در حال خدمت‌رسانی است. بنا بر گزارش تبریز مدرن این حمام بدون هرگونه حمایت و با هزینه و مدیریت شخصی اداره می‌شود و هیچ ارگانی هیچ کمک و هزینه‌ای برای آن اختصاص نداده‌اند.

مطالعه کامل »
حمام نوبر تبریز - منبع عکس نامشخص
حمام نوبر تبریز، حمام قدیمی سفره‌خانه سنتی

حمام نوبر یکی از قدیمی‌ترین حمام‌های تاریخی تبریز بوده و بنای آن به دوره قاجار برمی‌گردد. این حمام در تقاطع خیابان امام و تربیت واقع شده و به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این حمام نقش و نگار و کاشی‌های بسیار زیبایی دارد و یکی از نمونه‌های بارز حمام‌های تاریخی تبریز به شما می‌رود. این بنا امروزه به یکی از مکان‌های گردشگری تبریز بدل شده است. البته احداث سفره‌خانه سنتی شهریار نیز در این تغییر بی‌تأثیر نبوده است. حمام نوبر در قسمت مرکزی تبریز و در نزدیکی دروازه نوبار میدان ساعت، تقاطع خیابان امام خمینی و تربیت واقع شده است که محل تجمع بافت تاریخی و گردشگری تبریز محسوب می‌شود.

مطالعه کامل »
پل آجی چای تبریز - عکس از حساب اینستاگرامی yaldaarshadi
پل آجی چای تبریز بر فراز رود پرآب و جاری تلخه رود و بیوک چای

پل آجی چای یا پل تلخه رود یکی از پل‌های تاریخی تبریز است که در پیوستگی فرودگاه تبریز و بلوار شهید بالایی، بر فراز رودخانه آجی‌چای (یا تلخه رود) واقع شده است. قدمت این پل تاریخی به دوران صفویه و قاجار برمی‌گردد. پل آجی چای دارای ۱۶ دهنه بزرگ، ۱۰۵ متر طول و ۵ متر عرض است که از نظر ابعاد مشابه با پل قاری ساخته شده است. تمام دهنه‌های آن به جز سه دهنه که طاق هلالی دارند، بقیه جناغی هستند. پل آجی چای یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی تبریز است و یک بار در زمان ولیعهد عباس میرزا توسط خاج سید حسین تاجر (معروف به تبریزی) تعمیر شده است. بار دیگر، این پل در دهه‌ی هشتاد شمسی مرمت شده است.

مطالعه کامل »