مدرسه رشدیه تبریز نخستین مدرسه نوین ایران

چکیده:

مدرسه رشدیه یکی دیگر از مدارس تاریخی تبریز و اولین مدرسه به سبک نوین در ایران است. موسس این مدرسه تاریخی میرزا حسن رشدیه و حاج میرزا احمد مدرس هستند. میرزا حسن رشدیه (میرزا حسن تبریزی) یکی از پیشقدمان نهضت فرهنگی ایران در سده قبل و نخستین موسس مدارس جدید در تبریز و دومین مدرسه در تهران بود. ساخت این مدرسه به سال 1305 قمری برمی‌گردد که ابتدا در محله ششگلان تبریز بنا شد. در سال 1311 مدرسه رشدیه به دلیل تحریک عوام کاملاً تخریب شد. پس از تخریب آن، مدرسه دیگری در کویه جبّه‌خانه ساخته شد. بار دیگر، میرزا علی خان امین‌الدوله باز هم با تحریک عوام باعث تعطیلی این مدرسه شد. این مدرسه تاریخی اکنون در خیابان ارتش جنوبی در مجاورت مرکز اسناد شمال غرب واقع شده است.

نمای ضلع شمالی مدرسهٔ رشدیه، خیابان ارتش تبریز - عکس از ویکیپدیا Anvar11
نمای ضلع شمالی مدرسهٔ رشدیه، خیابان ارتش تبریز - عکس از ویکیپدیا Anvar11

فهرست محتوا

مدرسه رشدیه یکی دیگر از مدارس تاریخی تبریز و جاذبه‌های گردشگری تبریز و اولین مدرسه به سبک نوین در ایران به شمار می‌رود. موسس این مدرسه تاریخی میرزا حسن رشدیه و حاج میرزا احمد مدرس هستند. میرزا حسن رشدیه (میرزا حسن تبریزی) یکی از پیشقدمان نهضت فرهنگی ایران در سده قبل و نخستین موسس مدارس جدید در تبریز و دومین مدرسه در تهران بود. ساخت این مدرسه به سال ۱۳۰۵ قمری برمی‌گردد که ابتدا در محله ششگلان تبریز بنا شد، یعنی حدود ۱۵۰ سال پیش. در سال ۱۳۱۱ این مدرسه به دلیل تحریک عوام کاملاً تخریب شد. پس از تخریب آن، مدرسه دیگری در کویه جبّه‌خانه ساخته شد. بار دیگر، میرزا علی خان امین‌الدوله وقتی والی آذربایجان بود باز هم با تحریک عوام باعث تعطیلی این مدرسه شد. این مدرسه تاریخی اکنون در خیابان ارتش جنوبی در مجاورت مرکز اسناد شمال غرب واقع شده است. از آموزگاران مهم مدرسه می‌توان به میرزا حسن واعظ اشاره کرد.

نمایی از دانش آموزان مدرسه تاریخی رشدیه - عکس از وبسایت دورنانیوز
نمایی از دانش آموزان مدرسه تاریخی رشدیه – عکس از وبسایت دورنانیوز

تاریخچه مدرسه رشدیه و موسس آن

مدرسه رشدیه را می‌توان اولین قدم حذف شکنجه‌های دانش‌آموزان در سیستم آموزشی و تغییر به سیستم نوین آموزشی در آن زمان دانست که همگی مدیون حاج میرزا حسن رشدیه هستند. حاج میرزا تبریزی که بعداً به میرزا حسن رشدیه معروف شد در سال ۱۲۶۷ هجری قمری در تبریز متولد شد. در دوران جوانی، پس از کسب معلومات اولیه عصر خود به قفقاز مهاجرت کرده و در ایروان مقیم شد و توانست مدرسه‌ای برای تعلیم و تربیت تأسیس کند. پس از مدت زمانی به این فکر افتاد که تمام آموزه‌های تعلیم تربیتی خود را به ایران منتقل کند. بدین ترتیب در سال ۱۳۰۵ در جنب مسجد شیخ‌الاسلام مدرسه‌ای بنا کرد. اما با تحریک عوام توسط میرزا حسن واعظ این مدرسه تخریب و غارت شد و مدرسه دوم در سال ۱۳۱۱ هجری قمری، پس از مراجعت میرزا حسن از مشهد به تبریز، مدرسه‌ای به نام مدرسه رشدیه در کوی جبه‌خانه دائر شد. بار دیگر، میرزا علی خان امین‌الدوله وقتی والی آذربایجان بود باز هم با تحریک عوام باعث تعطیلی این مدرسه شد.

از آثار معروف میرزا حسن رشدیه می‌توان به آنادیلی و وطن دیلی (ترکی)؛ الفبای جدید؛ بدایه التعلیم؛ تکمله الصرف؛ کتاب الفبا؛ کفایه التعلیم؛ نهایه التعلیم اشاره کرد.

تصویری قدیمی از دانش آموزان مدرسه رشدیه - عکس از ویکیپدیا
تصویری قدیمی از دانش آموزان مدرسه رشدیه – عکس از ویکیپدیا

معماری

بنایی که هم‌اکنون به آن مدرسه رشدیه گفته می‌شود به دوره پهلوی برمی‌گردد. این بنا در کل دو طبقه بوده و ۴۲ متر طول و ۳۰ متر عرض دارد. این مدرسه یکی از مجهز‌ترین مدارس ایران به شمار می‌رود و بخش‌های مختلف آن شامل کتابخانه، آزمایشگاه و کارگاه صنایع و کارهای دستی است. مانند بسیاری از مدارس دیگر، این مدرسه نیز حیاط بسیار بزرگی دارد و از دور نمای ساختمان زیبای آجرکاری شده به چشم می‌خورد. این بنا اخیراً توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان آذربایجان شرقی خریداری شده و مورد مرمت قرار گرفت و هم‌اکنون نیز به عنوان مقر اصلی سازمان میراث فرهنگی مورد استفاده قرار فعالیت می‌کند.

توجه: عکس شاخص مطلب برگرفته از ویکیپدیا است.

Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Share on print
Print

دیدگاهتان را بنویسید

سایر محتوای مرتبط که ممکن است به آن علاقه داشته باشید:

نمایی پاییزی از تفرجگاه عون بن علی - عکس از وبسایت سازمان عون بن علی
عون بن علی (کوه عینالی) تبریز بزرگ‌ترین تفرجگاه کوهستانی ایران

کوه عینالی، که عون بن علی و همچنین عینال – زینال و تفرجگاه عینالی نیز نامیده می‌شود کوهی بر فراز رشته‌کوه سرخاب شمال تبریز است. بلند‌ترین قله این رشته کوه قله دند با ارتفاع ۲۳۸۱ متر است. کوه عینالی، یا عون بن علی در واقع به یکی از قله‌های این رشته کوه سرخ‌رنگ با ارتفاع ۱۸۰۰ متر اطلاق می‌شود. عینالی از این منظر اهمیت ویژه‌ای دارد که یک امام زاده (منسوب به حضرت علی (ع)) است و دو مقبره و آرامگاه تاریخی تبریز بر فراز آن واقع شده است. به همین سبب این کوه، در میان افراد محلی و زبان ترکی با عنوان عینالی داغی (کوه) (عین علی) شناخته می‌شود. امروزه نیز این کوه به یکی از تفرجگاه‌های زیبا و پر رفت و آمد تبریز تبدیل شده است.

مطالعه کامل »
حمام نظافت تبریز - عکس از تبریز مدرن
حمام نظافت تبریز در محله حکم آباد با ۴۰۰ سال قدمت

حمام نظافت تبریز که به آن گرمابه نظافت و همچنین حمام حکم‌آباد نیز گفته می‌شود، یکی از حمام‌های تاریخی تبریز است که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد. این حمام در خیابان آذربایجان، خیابان حکم آباد، میدان دوم واقع شده از سال ۱۳۸۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران شناخته می‌شود. به گزارش ایسنا این حمام با هزینه شخصی مالک در سال ۱۳۹۵ مرمت و بازسازی شده و یکی از حمام‌های عمومی تبریز است که هم‌اکنون در کنار یک جاذبه گردشگری برای شهر تبریز به صورت فعالانه در حال خدمت‌رسانی است. بنا بر گزارش تبریز مدرن این حمام بدون هرگونه حمایت و با هزینه و مدیریت شخصی اداره می‌شود و هیچ ارگانی هیچ کمک و هزینه‌ای برای آن اختصاص نداده‌اند.

مطالعه کامل »
حمام نوبر تبریز
حمام نوبر تبریز، حمام قدیمی سفره‌خانه سنتی

حمام نوبر یکی از قدیمی‌ترین حمام‌های تاریخی تبریز بوده و بنای آن به دوره قاجار برمی‌گردد. این حمام در تقاطع خیابان امام و تربیت واقع شده و به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این حمام نقش و نگار و کاشی‌های بسیار زیبایی دارد و یکی از نمونه‌های بارز حمام‌های تاریخی تبریز به شما می‌رود. این بنا امروزه به یکی از مکان‌های گردشگری تبریز بدل شده است. البته احداث سفره‌خانه سنتی شهریار نیز در این تغییر بی‌تأثیر نبوده است. حمام نوبر در قسمت مرکزی تبریز و در نزدیکی دروازه نوبار میدان ساعت، تقاطع خیابان امام خمینی و تربیت واقع شده است که محل تجمع بافت تاریخی و گردشگری تبریز محسوب می‌شود.

مطالعه کامل »
پل آجی چای تبریز - عکس از حساب اینستاگرامی yaldaarshadi
پل آجی چای تبریز بر فراز رود پرآب و جاری تلخه رود و بیوک چای

پل آجی چای یا پل تلخه رود یکی از پل‌های تاریخی تبریز است که در پیوستگی فرودگاه تبریز و بلوار شهید بالایی، بر فراز رودخانه آجی‌چای (یا تلخه رود) واقع شده است. قدمت این پل تاریخی به دوران صفویه و قاجار برمی‌گردد. پل آجی چای دارای ۱۶ دهنه بزرگ، ۱۰۵ متر طول و ۵ متر عرض است که از نظر ابعاد مشابه با پل قاری ساخته شده است. تمام دهنه‌های آن به جز سه دهنه که طاق هلالی دارند، بقیه جناغی هستند. پل آجی چای یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی تبریز است و یک بار در زمان ولیعهد عباس میرزا توسط خاج سید حسین تاجر (معروف به تبریزی) تعمیر شده است. بار دیگر، این پل در دهه‌ی هشتاد شمسی مرمت شده است.

مطالعه کامل »