مدرسه طالبیه تبریز خواستگاه علما و بزرگان دیرین کشور

چکیده:

مدرسه طالبیه یکی از مدارس تاریخی تبریز در جوار مسجد جامع تبریز است. مدرسه طالبیه یکی از مدارس دینی و حوزوی است و قدمت بنای آن به نیمه دوم قرن یازدم هجری برمی‌گردد. بانی ساخت این مسجد طالب‌خان، پسر خاج اسحاق تبریز است و با توجه به وقف‌نامه‌ی موجود ساخت آن در سال 1087 هجری قمری به پایان رسیده است. این مدرسه یکی از مهم‌ترین مدارس آموزشی طلاب و علمای تبریز بوده و عموم مردم به سبب اجتماعات فرهنگی و اجتماعی مختلف به آن مراجعه دارند. در ضلع شرقی این مدرسه عمارت‌هایی با عنوان کتابخانه و مدرسه در سال 1327 شمسی ساخته شده که منسوب به یکی از نیکوکاران تبریز، محمد باقر خوئی کلکته‌چی است.

مدرسه طالبیه تبریز - عکس از وبسایت کجارو
مدرسه طالبیه تبریز - عکس از وبسایت کجارو

فهرست محتوا

مدرسه طالبیه یکی از مدارس تاریخی تبریز در جوار مسجد جامع تبریز است. مدرسه طالبیه یکی از مدارس دینی و حوزوی است و قدمت بنای آن به نیمه دوم قرن یازدم هجری برمی‌گردد. یعنی بیش از ۳۴۰ سال پیش. بانی ساخت این مسجد طالب‌خان، پسر خاج اسحاق تبریز است و با توجه به وقف‌نامه‌ی موجود ساخت آن در سال ۱۰۸۷ هجری قمری به پایان رسیده است. البته بانی سازنده بنای غربی تاکنون معلوم نیست و این اطلاعات عمارت اصلی شمالی آن است. این مدرسه یکی از مهم‌ترین مدارس آموزشی طلاب و علمای تبریز بوده و عموم مردم به سبب اجتماعات فرهنگی و اجتماعی مختلف به آن مراجعه دارند. در ضلع شرقی این مدرسه عمارت‌هایی با عنوان کتابخانه و مدرسه در سال ۱۳۲۷ شمسی ساخته شده که منسوب به یکی از نیکوکاران تبریز، محمد باقر خوئی کلکته‌چی است.

این مدرسه دارای یک وقف‌نامه است که گفته می‌شود چهارده تن از مجتهدان طراز اول شهر تبریز در آن زمان آن را امضاء کرده و درآمدهایی به آن وقف شده است. درآمد‌هایی همچون درآمدهای مستغلات که به هزینه‌ی اداری، حفظ و حراست مدرسه اختصاص یافته است. در این وقف‌نامه صراحتاً قید شده است که شرط حضور و اقامت (که یکی از عملکردهای اصلی این مدرسه اقامت طلاب بود) در مدرسه طالبیه تبریز این است که طلاب حاضر به صورت شبانه روزی به مطالعه و تحلیل بپردازند؛ به گزارش خبرگزاری رسمی حوزه حاج طالب‌خان که از بانیان اصلی این مدرسه است در وقف‌نامه خود چنین می‌نویسد: «چنانچه طلاب در این مدرسه به تحصیل و تحقیق شبانه‌روزی در علوم دینی اشتغال نداشته باشند از حضورشان رضایت خاطر نخواهم داشت». قید این شرایط و همچنین امضاءهای موجود در وقف‌نامه نشان از این است که این مدرسه روزگاری خواستگاه و مرکز علما و بزرگان بوده است.

مدرسه طالبیه تبریز - عکس از وبسایت ale-hashem.ir
مدرسه طالبیه تبریز – عکس از وبسایت ale-hashem.ir

اهمیت تاریخی مدرسه طالبیه تبریز

مدرسه طالبیه، همانطور که از نام آن نیز پیداست از دیرباز محل تجمع و مباحثه‌های سیاسی و اجتماعی روحانیون و طلاب بوده است. در زمان انقلاب اسلامی ایران و مبارزات مربوطه نیز این مدرسه محل استقرار نیروهای انقلابی و اجتماعات مخالف رژیم بود. قیام‌های بسیاری از جمله قیام معروف ۲۹ بهمن نیز و همچنین مسجد قیزیللی (قزللی) نیز از همین مدرسه طالبیه آغاز شده است.

مدرسه طالبیه محل تحصیل بزرگان و علامه‌های بسیاری از جمله علامه امینی، علامه طباطبایی، علامه جعفری، میرزا جواد تبریزی، جعفر سبحانی و قاضی طباطبایی بوده است. همچنین حضرت آیت‌الله سبحانی نیز نیز از علمای دیگر این مدرسه محسوب می‌شوند.

هم‌اکنون نیز در این مدرسه پایه‌های ۷ تا ۱۰ حوزه و همچنین دروس خارج از قفه تحت برنامه مصوب شورای عالی حوزه‌های علمیه کشور برگزار می‌شود. همچنین در این مدرسه یک دفتر پاسخ‌گویی به سوالات شرعی و شبهات دینی و مذهبی تعبیه شده است.

معماری مدرسه طالبیه

دالان ورودی این مدرسه علمیه ۱٫۵ متر از کف بازار پایین‌تر بنا شده است. در قسمت بالایی درب ورودیِ بزرگی مدرس طالبیه، و زیر طابق مقرنس زیبا که ورودی مدرسه است، دو سنگ‌نوشته مرمری حاوی فرمان بخشش مالیات و عوارض شهری نصب شده است که آن زمان به دستور فتحلی شاه قاجار صادر شده است. همچنین در صحن اصلی این مدرسه یک حوشچه سنگی بسیار زیبا و یکپارچه وجود دارد که از سنگ سیاه تراشیده و کنده شده است و به هنگام ورود به آن قطعاً توجه شما را به خود جلب خواهد کرد.

امروزه این مدرسه علاوه بر اینکه می‌تواند یک جاذبه گردشگری برای تبریز محسوب شود بعد از انقلاب اسلامی (از دو طبقه) به سه طبقه افزایش یافته است. درب ورودی و مناره‌ای که در ورود می‌بینیم بعد از انقلاب اسلامی ساخته شده‌اند. عمارت‌های غربی و شمالی مدرسه، حجره‌های پایینی و بالایی کوچکی دارند که به صورت شبانه روزی طلاب در آن‌ها اقامت دارند. در سمت شرق نیز ساختمان کتابخانه و ساختمان نوسازی شده‌ی مدرسه را می‌بینیم که در محل فروریخته‌ی چند مدرسه و حجره بزرگ قدیمی ساخته شده است.

کتابخانه

یکی از مهم‌ترین قسمت‌ها و بناهای مربوط به مدرسه طالبیه کتابخانه‌ای است که چندین هزار جلد کتاب از منابع دسته اول و دوم را در خود جای داده است. برخی از کتب موجود در این کتابخانه، برای حفظ و نگهداری بهتر به کتابخانه جعفری منتقل شده است. این کتابخانه هم اکنون بیش از ۳۰ هزار جلت کتاب مرج، ۳۵۰ جلد کتاب خطی، سنگی و سربی دارد که مختص طلاب علوم دینی تبریز نیست؛ بلکه دانشجویان، دانش‌آموزان و پژوهشگران نیز می‌توانند از منابع ارزشمند و غنی این کتابخانه استفاده کنند.

آدرس دقیق و دسترسی به مدرسه طالبیه

مدرسه طالبیه دقیقاً در داخل تبریز و در جوار مسجد جامع واقع شده است. برای دسترسی به این مدرسه بهتر است از سمت راسته کوچه (میدان نماز) وارد بازار شوید؛ از جمله مسیرهایی که از داخل بازار تبریز به مدرسه طالبیه راه دارند «بازار مسجد جامع» و همچنین بازار قیز بستی است. برای دسترسی به میدان نماز نیز می‌توانید از تمام اتوبوس‌های منتهی به بازار تبریز یا راسته کوچه استفاده کنید.

توجه: تصویر شاخص این نوشته از وبسایت کجارو دریافت شده است.

Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Share on print
Print

دیدگاهتان را بنویسید

سایر محتوای مرتبط که ممکن است به آن علاقه داشته باشید:

نمایی پاییزی از تفرجگاه عون بن علی - عکس از وبسایت سازمان عون بن علی
عون بن علی (کوه عینالی) تبریز بزرگ‌ترین تفرجگاه کوهستانی ایران

کوه عینالی، که عون بن علی و همچنین عینال – زینال و تفرجگاه عینالی نیز نامیده می‌شود کوهی بر فراز رشته‌کوه سرخاب شمال تبریز است. بلند‌ترین قله این رشته کوه قله دند با ارتفاع ۲۳۸۱ متر است. کوه عینالی، یا عون بن علی در واقع به یکی از قله‌های این رشته کوه سرخ‌رنگ با ارتفاع ۱۸۰۰ متر اطلاق می‌شود. عینالی از این منظر اهمیت ویژه‌ای دارد که یک امام زاده (منسوب به حضرت علی (ع)) است و دو مقبره و آرامگاه تاریخی تبریز بر فراز آن واقع شده است. به همین سبب این کوه، در میان افراد محلی و زبان ترکی با عنوان عینالی داغی (کوه) (عین علی) شناخته می‌شود. امروزه نیز این کوه به یکی از تفرجگاه‌های زیبا و پر رفت و آمد تبریز تبدیل شده است.

مطالعه کامل »
حمام نظافت تبریز - عکس از تبریز مدرن
حمام نظافت تبریز در محله حکم آباد با ۴۰۰ سال قدمت

حمام نظافت تبریز که به آن گرمابه نظافت و همچنین حمام حکم‌آباد نیز گفته می‌شود، یکی از حمام‌های تاریخی تبریز است که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد. این حمام در خیابان آذربایجان، خیابان حکم آباد، میدان دوم واقع شده از سال ۱۳۸۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران شناخته می‌شود. به گزارش ایسنا این حمام با هزینه شخصی مالک در سال ۱۳۹۵ مرمت و بازسازی شده و یکی از حمام‌های عمومی تبریز است که هم‌اکنون در کنار یک جاذبه گردشگری برای شهر تبریز به صورت فعالانه در حال خدمت‌رسانی است. بنا بر گزارش تبریز مدرن این حمام بدون هرگونه حمایت و با هزینه و مدیریت شخصی اداره می‌شود و هیچ ارگانی هیچ کمک و هزینه‌ای برای آن اختصاص نداده‌اند.

مطالعه کامل »
حمام نوبر تبریز
حمام نوبر تبریز، حمام قدیمی سفره‌خانه سنتی

حمام نوبر یکی از قدیمی‌ترین حمام‌های تاریخی تبریز بوده و بنای آن به دوره قاجار برمی‌گردد. این حمام در تقاطع خیابان امام و تربیت واقع شده و به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این حمام نقش و نگار و کاشی‌های بسیار زیبایی دارد و یکی از نمونه‌های بارز حمام‌های تاریخی تبریز به شما می‌رود. این بنا امروزه به یکی از مکان‌های گردشگری تبریز بدل شده است. البته احداث سفره‌خانه سنتی شهریار نیز در این تغییر بی‌تأثیر نبوده است. حمام نوبر در قسمت مرکزی تبریز و در نزدیکی دروازه نوبار میدان ساعت، تقاطع خیابان امام خمینی و تربیت واقع شده است که محل تجمع بافت تاریخی و گردشگری تبریز محسوب می‌شود.

مطالعه کامل »
پل آجی چای تبریز - عکس از حساب اینستاگرامی yaldaarshadi
پل آجی چای تبریز بر فراز رود پرآب و جاری تلخه رود و بیوک چای

پل آجی چای یا پل تلخه رود یکی از پل‌های تاریخی تبریز است که در پیوستگی فرودگاه تبریز و بلوار شهید بالایی، بر فراز رودخانه آجی‌چای (یا تلخه رود) واقع شده است. قدمت این پل تاریخی به دوران صفویه و قاجار برمی‌گردد. پل آجی چای دارای ۱۶ دهنه بزرگ، ۱۰۵ متر طول و ۵ متر عرض است که از نظر ابعاد مشابه با پل قاری ساخته شده است. تمام دهنه‌های آن به جز سه دهنه که طاق هلالی دارند، بقیه جناغی هستند. پل آجی چای یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی تبریز است و یک بار در زمان ولیعهد عباس میرزا توسط خاج سید حسین تاجر (معروف به تبریزی) تعمیر شده است. بار دیگر، این پل در دهه‌ی هشتاد شمسی مرمت شده است.

مطالعه کامل »