مقبره الشعرای تبریز: مدفن بیش از ۴۰۰ شاعر، عارف و رجال نامی

چکیده:

مقبره الشعرای تبریز، که همچنین با نام‌های آرامگاه شاعران و یا گورستان سرخاب نیز شناخته می‌شود، یک گورستان تاریخی و بسیار مهم در شهر تبریز و در محله سرخاب است. این مقبره، که تنها مقبره شاعران ایران است، علاوه بر اینکه مدفن بیش از 400 شاعر، عارف و رجال نامی ایران، از جمله شهریار است، همچنین یک بنای یادبود بسیار زیبا با هدف گردشگری دارد که بازدید از آن را بیش از پیش لذت بخش می‌کند. بنا بر گفته‌این این یادبود و بنا در شهریورماه سال 1350 هجری شمسی طراحی و به تدریج ساخته شد تا آماده پذیرایی از شهروندان و گردشگران باشد.

تصویر شاخص مطلب مقبره الشعرای تبریز
تصویر شاخص مطلب مقبره الشعرای تبریز

فهرست محتوا

مقبره الشعرای تبریز، که همچنین با نام‌های آرامگاه شاعران و یا گورستان سرخاب نیز شناخته می‌شود، یک گورستان تاریخی و بسیار مهم در شهر تبریز و در محله سرخاب است. این مقبره، که تنها مقبره شاعران ایران است، علاوه بر اینکه مدفن بیش از ۴۰۰ شاعر، عارف و رجال نامی ایران، از جمله شهریار است، همچنین یک بنای یادبود و بسیار زیبا با هدف گردشگری برای شهر تبریز است که بازدید از آن را بیش از پیش لذت بخش می‌کند. بنا بر گفته‌این این یادبود و بنا در شهریورماه سال ۱۳۵۰ هجری شمسی طراحی و به تدریج ساخته شد تا آماده پذیرایی از شهروندان و گردشگران باشد.

از نام‌های قدیمی‌تر مقبره الشعرا می‌توان به حظیره الشعرا، حظیره القضاه و قبرستان سرخاب نام برد، اما حوادق طبیعی مانند سیل و زلزله باعث از بین رفتن قبور این بزرگان شده است و این نام‌ها دیگر امروزه استفاده نمی‌شوند.

نمای رایج و نمادین مقبره الشعرای تبریز - @alirezaphotoblog
نمای رایج و نمادین مقبره الشعرای تبریز – عکس از حساب اینستاگرامی: @alirezaphotoblog

آدرس دقیق و دسترسی به مقبره الشعرا

همانطور که قبلاً نیز به آن اشاره شد، مقبره الشعرا در محله سرخاب واقع شده است. آدرس دقیق آن (محله ششگلان) خیابان ثقه الاسلام، تقاطع عارف، تکیه حیدر، در کنار بقعه سید حمزه و مقبره قائم مقام و ملاباشی است. برای دسترسی به آن نزدیک‌ترین مرکز مهم شهر میدان منجم است و از طریق آن می‌توانید به راحتی به خیابان ثقه الاسلام دسترسی پیدا کنید. برای رفتن به میدان منجم نیز می‌توانید از راه‌های مختلفی استفاده کنید. یک مسیر محبوب استفاده از بلوار ۲۹ بهمن، خیابان امام خمینی، و بعد از گذر از مسجد کبود ورود به خیابان ثقه الاسلام است. مقبره الشعرا یکی از نمادهای شهر تبریز محسوب می‌شود.

تاریخچه مقبره الشعرا

از دیرباز منطقه سرخاب تبریز به دلیل اهمیت ادبی بالا آرزوی زندگی و دفن در آن، آرزوی بسیاری از بزرگان، شاعران و عارفان آن دوران محسوب می‌شد. قدیمی‌ترین کتابی که در واقع نام مقبره الشعرای تبریز را به کار برده است به سال‌های ۷۳۰ الی ۷۴۰ هجری قمری بر می‌گردد؛ کتابی به نام نزهه‌القلوب تألیف حمدالله مستوفی و همچنین کتاب تاریخ گزیده مستوفی به این مکان و شرحی از این مکان پرداخته‌اند. این نام پس از اینکه شاعران معروف دیگری همچون خاقانی، ظهیر در اینجا دفن شدند معروفیت بیشتری نیز یافت. شهر تبریز پس از اینکه حکومت اتابکان در آذربایجان مرکزیت یافت محل آسودگی و زندگی شاعرانی همچون خاقانی، ابوالعلا و فلکی، ظهیر فاریانی و شاهپور نیشابوری شد که تمام آن‌ها در همین مقبره دفن شده‌اند. پس از آن، به سبب شهرت بالایی که مقبره الشعرا داشت، شاعرها و عارف‌های دیگری نیز به تبریز و به خصوص همین محله سرخاب پناه آورده و همینجا دفن شده‌اند. بسیاری از قبرها به دلیل زلزله‌ها و سیل‌های شهر تبریز از بین رفته‌اند.

در شهریور سال ۱۳۵۰ برای ایجاد این بنای مهم یک مسابقه برگزار شد و پیشنهاد غلامرضا فرزان مهر برای ساخت و احداث این بنا مورد قبول واقع شد.

وضعیت کنونی این بنا، و بهتر است بگوییم وضعیت کنونی اطراف و محوطه‌سازی این بنا همواره تحت انتقادهای شدید مسئولین و مردم و همچنین گردشگران قرار دارد و همه این صداها حول محور یک مزمون هستند: ناشایستی و نالایقی محوطه‌سازی و رسیدگی به این بنا و نماد مهم شهر تبریز که به هیچ وجه لایق عظمت و اهمیت آن نیست و برای مدت مدیدی است که ناتمام و شاید بتوان گفت مخروبه باقی مانده است.

نمایی زیبا از مقبره الشعرا - @tour_view
نمایی زیبا از مقبره الشعرا – عکس از حساب اینستاگرامی: @tour_view

معماری

سبک معماری به کار رفته در مقبره الشعرا ترکیبی از معماری سنتی و مدرن است. وقتی وارد این بنا می‌شوید می‌دانید که با یک نماد مهم در شهر تبریز رو به رو شده‌اید و شاید یک ارتباط احساسی با این بنا ایجاد کنید. ارتفاع ۳۰ متر بوده و پوشش بیرونی آن بتونی (و لایه زیرین فلزی) است. طاق‌های در هم تنیده شده و عظمت این بنا در اولین ورود شما را مات و مبهوت خواهد کرد. فضای اصلی مقبره الشعرا یک اتاق بسیار بزرگ است که چندین اتاق کوچک در کناره‌های آن واقع شده است. دور تا دور این اتاق پر است از اشعار شاعرانی که در این مقبره دفن شده‌اند. سایر بخش‌های موجود در این بنا بخش‌های اداری، فروشگاه کتاب و صنایع دستی و … است. همچنین قبر استاد شهریار نیز در همین اتاق اصلی خودنمایی می‌کند و قطعاً توجه شما را به خود جلب خواهد کرد.

نمای داخلی مقبره الشعرا - @lida__vares
نمای داخلی مقبره الشعرا – عکس از حساب اینستارگرامی: @lida__vares

چه کسانی در مقبره الشعرا دفن شده‌اند؟

در مقبره الشعرا بیش از ۴۰۰ شاعر، عارف و رجال نامی ایران و کشورهای منطقه از ۸۰۰ سال پیش دفن شده‌اند. گفته می‌شود اولین قبر مربوط به حکیم اسدی طوسی و آخرین فرد دفن شده نیز استاد شهریار است. از سایر افراد دفن شده موخر همچنین می‌توان ثقه الاسلام تبریزی را نیز نام برد. از جمله نامداران و آرامیدگان در این گورستان تاریخی می‌توان به افراد زیر اشاره کرد.

  • اسدی طوسی
  • خاقانی شروانی
  • ذوالفقار شروانی
  • سید محمدحسین شهریار
  • عزیز خان مکری
  • شاهپور نیشابوری
  • شکیبی تبریزی
  • شمس‌الدین سجاسی
  • ظهیر فاریابی
  • قطران تبریزی
  • سلمان ساوجی
  • لسانی شیرازی
  • مانی شیرازی
  • مجیرالدین بیلقانی
  • مغربی تبریزی
  • همام تبریزی
  • عصار تبریزی
  • انوری ابیوردی
  • شیخ محمد خیابانی
  • ثقهالاسلام تبریزی
  • نصرالله طبیب
  • مهدی روشن ضمیر
  • میرزا طاهر خوشنویس تبریزی
  • محمود ملماسی

تک تک این افراد نیازمند ساعت‌ها بررسی و نوشتار و متن هستند و همه آن‌ها در یک مطلب نمی‌گنجند.

Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Share on print
Print

دیدگاهتان را بنویسید

سایر محتوای مرتبط که ممکن است به آن علاقه داشته باشید: