موزه آذربایجان یکی از مهم‌ترین موزه‌های تبریز و ایران

چکیده:

موزه آذربایجان یکی از موزه‌های تبریز و یکی از مهم‌ترین موزه‌های ایران است. این موزه دقیقاً در کنار مسجد کبود واقع شده است. موزه آذربایجان، پس از موزه ملی ایران، دومین موزه باستان‌شناسی ایران است که آثار تاریخی و هنری بسیار ارزشمندی از دوران اسلام و پیش از اسلام در آن قابل بازدید است. بازدید از موزه آذربایجان به دو دلیل توصیه می‌شود: 1) این موزه همواره در لیست برترین جاذبه‌های گردشگری تبریز قرار دارد؛ 2) در مرکز و نزدیکی بسیاری از مکان‌های گردشگری برتر تبریز واقع شده است. موزه آذربایجان مجموعه‌ای بسیار ارزشمند از سکه‌های قدیمی، کتاب‌های سه هزار جلدی و مجسمه‌های مفهومی و هنری را در خود جای داده است.

قبر منتقل شده به داخل موزه آذربایجان از محوطه مسجد کبود - عکس از حساب اینستاگرامی حساب اینستاگرامی nastaran.farahanii
قبر منتقل شده به داخل موزه آذربایجان از محوطه مسجد کبود - عکس از حساب اینستاگرامی حساب اینستاگرامی nastaran.farahanii

فهرست محتوا

حتماً نام موزه آذربایجان شنیده‌اید! موزه آذربایجان یکی از موزه‌های تبریز و یکی از مهم‌ترین موزه‌های ایران است. این موزه دقیقاً در کنار مسجد کبود واقع شده است که بافت مرکزی و گردشگری تبریز محسوب می‌شود. موزه آذربایجان، پس از موزه ملی ایران، دومین موزه باستان‌شناسی ایران است که آثار تاریخی و هنری بسیار ارزشمندی از دوران اسلام و پیش از اسلام در آن قابل بازدید است. گفتنی است موزه آذربایجان هر سال پذیرای حدود صدهزار نفر گردشگری داخلی و خارجی است. بازدید از موزه آذربایجان به دو دلیل به صورت ویژه توصیه می‌شود: اول اینکه این موزه همواره در لیست برترین جاذبه‌های گردشگری تبریز قرار دارد، و دوم اینکه در مرکز و نزدیکی بسیاری از مکان‌های گردشگری برتر تبریز واقع شده است، از جمله مسجد کبود، عمارت شهرداری یا میدان ساعت، و همچنین موزه عصر آهن. موزه آذربایجان مجموعه‌ای بسیار ارزشمند از سکه‌های قدیمی، کتاب‌های سه هزار جلدی و مجسمه‌های مفهومی و هنری را در خود جای داده است.

چند نمونه قاب ارزشمند قدیمی در داخل موزه آذربایجان - عکس از حساب اینستاگرامی negin_soltani_public
چند نمونه قاب ارزشمند قدیمی در داخل موزه آذربایجان – عکس از حساب اینستاگرامی negin_soltani_public

 

دسترسی و آدرس دقیق موزه آذربایجان

همانطور که قبلاً نیز به آن اشاره شد، موزه آذربایجان در بافت مرکزی شهر تبریز واقع شده و دسترسی به آن بسیار آسان است. موزه آذربایجان در خیابان امام خمینی، میدان ساعت به طرف چهارراه شهید بهشتی، نرسیده به مسجد کبود واقع شده است. بهترین راه برای دسترسی به موزه آذربایجان استفاده از خطوط اتوبوس‌رانی شرکت واحد است. نزدیک‌ترین ایستگاه اتوبوس مربوط به خط BRT است که ایستگاهی با همین نام درست در مقابل موزه قرار گرفته است. از سایر خطوطی که می‌توانید استفاده کنید خط آبرسان شریعتی است. همچنین می‌توانید از تمام اتوبوس‌های منتهی به پایانه خاقانی برای دسترسی به موزه آذربایجان استفاده کنید.

البته می‌توانید از خط مترو و ایستگاه میدان ساعت کمی پیاده‌روی (۵ الی ۱۰ دقیقه) به موزه آذربایجان برسید.

تاریخچه موزه آذربایجان

در پی نمایشگاهی در سال‌های ۱۳۰۶ و ۱۳۰۷ در کتابخانه تربیت تبریز از سکه‌های تاریخی، طرح تأسیس موزه آذربایجان در آن زمان مطرح شد. در طول زمان آماده‌سازی و اجرای بنای موزه آذربایجان آثار تاریخی و هنری در جای جای تبریز به شکل نمایشگاه در معرض دید عموم قرار می‌گرفت که یکی از مهم‌ترین آن‌ها در سال ۱۳۳۶ اتفاق افتاد؛ در این نمایشگاه ۲۰۲ اثر تاریخی از موزه ایران باستان برای شرکت در این نمایشگاه ارسال شد. پس از آن نیز همین اشیا در دبیرستان نجات تبریز نگهداری و گاهی نمایشگاه‌هایی برای نمایش آن‌ها برگزار می‌شد. نهایتاً در سال ۱۳۳۷ شمسی ساخت موزه آذربایجان آغاز گردید و در سال ۱۳۴۱ آماده ارائه خدمات به عنوان موزه شد.

معماری و بنا

آندره گدار که یکی از باستان‌شناسان فرانسوی است، نقشه بنای موزه آذربایجان را با الهام از معماری محلی تهیه نموده و اسماعیل دیباج، که در آن زمان رئیس اداره فرهنگ تبریز بود، آن را ترسیم کرده است. زیربنای این موزه بزرگ ۲۴۰۰ متر مربع است. کل ساختمان سه طبقه است که هر طبقه یک سالن را در بر می‌گیرد. ابعاد هر سالن ۳۷ در ۱۲ متر است. البته چند اتاق اداری و کتابخانه نیز در این در فضای موزه آذربایجان تعبیه شده است. ورودی موزه آذربایجان به صورت پلکان سنگی است و درب چوبی بسیار بزرگی دارد که با دو قوچ سنگی و زیبا میزبان بازدیدکنندگان است.

چند نمونه شیء قدیمی سنگی در داخل موزه آذربایجان - عکس از حساب اینستاگرامی - maedeh.ebadi.asl.photo
چند نمونه شیء قدیمی سنگی در داخل موزه آذربایجان – عکس از حساب اینستاگرامی – maedeh.ebadi.asl.photo

آثار سالن‌های موزه آذربایجان

همانطور که قبلاً نیز به آن اشاره شد، موزه آذربایجان میزبان آثار دوران اسلام و پیش از اسلام است که تعداد اشیای عتیقه در آن به ۲۳۰۰ قطعه می‌رسد. البته حدود هزار شیء قدیمی نیز به صورت ثبت نشده در این موزه واقع شده است. در کل این موزه از سه طبقه و سه سالن مجزا تشکیل شده است: سالن یا طبقه همکف، زیرزمین و طبقه اول.

طبقه همکف:

در این طبقه بیشتر از همه آثار پیش از اسلام و حتی پیش از تاریخ به چشم می‌خورد، از جمله سفال‌های تپه اسماعیل آباد با ۷ هزار سال قدمت. از سایر اشیای تاریخی سنگ‌های معدنی سرپانتین جیرفت هستند که قدمت آن‌ها نیز به پیش از تاریخ می‌رسد. این سنگ‌ها تصاویری از گیاهان و حیوانات را نشان می‌دهند. مجسمه الهه زن رستم‌آباد با سه هزار سال قدمت نیز از دیگر اشیای تاریخی موزه آذربایجان است که نشان دهنده ارزش زن در دوران ایران باستان است. همچنین ریتون‌های دو الی سه هزار سال پیش، مربوط به دوران هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان نیز در این موزه به نمایش گذاشته شده است. یکی از مهم‌ترین اشیای دیگری که در این موزه وجود دارد سنگ بسم‌الله اثر محمدعلی قوچانی است که در انتهای سالن قرار گرفته است. این سنگ عظیم از پنج قسمت کلی تقسیم شده است، که چهار قسمت آن قاب و یک قسمت آن متن است.

البته مجسمه الهه زن تنها چهره موجود در این موزه نیست! از دیگر جاذبه‌هایی که این موزه دارد اجساد مرد و زن سه هزار ساله هستند که در سال ۱۳۸۷ در پی کاوشی که وجود داشت در اطراف مسجد کبود یافت شده‌اند. گفته می‌شود این اجساد در واقع بقایای اجساد گورستان سه هزار ساله است و امروزه لایه‌های کشف شده دیگر در جریان کاوش‌های آینده به صورت مجازی بازسازی شده‌اند. این اجساد همگی در کنار هم در یک قبر قرار گرفته‌اند.

قبر منتقل شده به داخل موزه آذربایجان از محوطه مسجد کبود - عکس از حساب اینستاگرامی حساب اینستاگرامی nastaran.farahanii
قبر منتقل شده به داخل موزه آذربایجان از محوطه مسجد کبود – عکس از حساب اینستاگرامی حساب اینستاگرامی nastaran.farahanii

طبقه اول:

طبقه اول نیز همانند طبقه همکف از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از جمله قدیمی‌ترین آثاری که در طبقه اول به چشم می‌خورد به سده چهارم هجری قمری و شهری نیشابور مربوط می‌شود. از جمله ویژگی‌های مهم این آثار خط کوفی، نقش‌های اسلیمی و لعاب‌های سفید مورد استفاده در آثار است. در این سالن همچنین ظروف سفالی دوره ایلخانیان و قفل رمزی سده ششم هجری نیز واقع شده است.

یکی از سالن‌های مهم این موزه سالن سکه‌هاست، که قدیمی‌ترین سکه‌های ضرب شده در ایران از دوره هخامنشیان تا دوره قاجار و نمونه‌هایی از مهرهای تاریخی ایران در آن واقع شده است.

نمونه ای از سکه های قیمتی و قدیمی نگهداری شده در موزه آذربایجان - عکس از حساب اینستاگرامی ali_resa
نمونه ای از سکه های قیمتی و قدیمی نگهداری شده در موزه آذربایجان – عکس از حساب اینستاگرامی ali_resa

طبقه زیرزمین:

طبقه زیرزمین بیشتر به مجسمه‌ها و سنگ‌نگاره‌ها تخصیص یافته است. مجسمه‌هایی که سرگذشت و اخلاق انسان در طول سده‌های گذشته، به ویژه سده بیستم، را به نمایش می‌گذارد. از جمله مجسمه‌هایی که در طبقه زیرزمین موزه آذربایجان وجود دارد مجسمه‌های ساخته شده توسط احد حسینی است. سنگ‌نگاره‌های تاریخی است بخش نسبتاً جدیدی است که در این موزه جای گرفته است. در این بخش مجموعه‌ی زیبایی از پیکره‌های انسانی، سنگ گورها، سنگ‌های کتیبه‌دار، قوچ‌های سنگی و مجسمه‌های سنگی به نمایش گذاشته شده‌اند.

نمونه ای از پیکره های سنگی - عکس از حساب اینستاگرامیmaedeh.ebadi.asl.photo
نمونه ای از پیکره های سنگی – عکس از حساب اینستاگرامیmaedeh.ebadi.asl.photo
مجسمه پیکره های سنگی ارزشمند - عکس از حساب اینستاگرامی - maedeh.ebadi.asl.photo
مجسمه پیکره های سنگی ارزشمند – عکس از حساب اینستاگرامی – maedeh.ebadi.asl.photo

فروشگاه، بوفه و حیاط موزه

مدتی است که در داخل موزه آذربایجان یک بوفه و فروشگاه برای خرید هدایا و صنایع دستی متنوع، از جمله کتاب‌های نفیس و ارزشمند، و انواع خوراکی و نوشیدنی افتتاح و بهره‌برداری شده است. همچنین این بنا دارای یک حیاط زیبا و پر از اشیای سنگی زیباست که می‌توان گفت بخشی از موزه و دیدنی‌های آن به حساب می‌آید. این حیاط دیوار مشترکی با پارک خاقانی دارد و گنبد مسجد کبود از داخل آن نمایان است.

Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Share on print
Print

دیدگاهتان را بنویسید

سایر محتوای مرتبط که ممکن است به آن علاقه داشته باشید:

نمایی پاییزی از تفرجگاه عون بن علی - عکس از وبسایت سازمان عون بن علی
عون بن علی (کوه عینالی) تبریز بزرگ‌ترین تفرجگاه کوهستانی ایران

کوه عینالی، که عون بن علی و همچنین عینال – زینال و تفرجگاه عینالی نیز نامیده می‌شود کوهی بر فراز رشته‌کوه سرخاب شمال تبریز است. بلند‌ترین قله این رشته کوه قله دند با ارتفاع ۲۳۸۱ متر است. کوه عینالی، یا عون بن علی در واقع به یکی از قله‌های این رشته کوه سرخ‌رنگ با ارتفاع ۱۸۰۰ متر اطلاق می‌شود. عینالی از این منظر اهمیت ویژه‌ای دارد که یک امام زاده (منسوب به حضرت علی (ع)) است و دو مقبره و آرامگاه تاریخی تبریز بر فراز آن واقع شده است. به همین سبب این کوه، در میان افراد محلی و زبان ترکی با عنوان عینالی داغی (کوه) (عین علی) شناخته می‌شود. امروزه نیز این کوه به یکی از تفرجگاه‌های زیبا و پر رفت و آمد تبریز تبدیل شده است.

مطالعه کامل »
حمام نظافت تبریز - عکس از تبریز مدرن
حمام نظافت تبریز در محله حکم آباد با ۴۰۰ سال قدمت

حمام نظافت تبریز که به آن گرمابه نظافت و همچنین حمام حکم‌آباد نیز گفته می‌شود، یکی از حمام‌های تاریخی تبریز است که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد. این حمام در خیابان آذربایجان، خیابان حکم آباد، میدان دوم واقع شده از سال ۱۳۸۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران شناخته می‌شود. به گزارش ایسنا این حمام با هزینه شخصی مالک در سال ۱۳۹۵ مرمت و بازسازی شده و یکی از حمام‌های عمومی تبریز است که هم‌اکنون در کنار یک جاذبه گردشگری برای شهر تبریز به صورت فعالانه در حال خدمت‌رسانی است. بنا بر گزارش تبریز مدرن این حمام بدون هرگونه حمایت و با هزینه و مدیریت شخصی اداره می‌شود و هیچ ارگانی هیچ کمک و هزینه‌ای برای آن اختصاص نداده‌اند.

مطالعه کامل »
حمام نوبر تبریز - منبع عکس نامشخص
حمام نوبر تبریز، حمام قدیمی سفره‌خانه سنتی

حمام نوبر یکی از قدیمی‌ترین حمام‌های تاریخی تبریز بوده و بنای آن به دوره قاجار برمی‌گردد. این حمام در تقاطع خیابان امام و تربیت واقع شده و به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این حمام نقش و نگار و کاشی‌های بسیار زیبایی دارد و یکی از نمونه‌های بارز حمام‌های تاریخی تبریز به شما می‌رود. این بنا امروزه به یکی از مکان‌های گردشگری تبریز بدل شده است. البته احداث سفره‌خانه سنتی شهریار نیز در این تغییر بی‌تأثیر نبوده است. حمام نوبر در قسمت مرکزی تبریز و در نزدیکی دروازه نوبار میدان ساعت، تقاطع خیابان امام خمینی و تربیت واقع شده است که محل تجمع بافت تاریخی و گردشگری تبریز محسوب می‌شود.

مطالعه کامل »
پل آجی چای تبریز - عکس از حساب اینستاگرامی yaldaarshadi
پل آجی چای تبریز بر فراز رود پرآب و جاری تلخه رود و بیوک چای

پل آجی چای یا پل تلخه رود یکی از پل‌های تاریخی تبریز است که در پیوستگی فرودگاه تبریز و بلوار شهید بالایی، بر فراز رودخانه آجی‌چای (یا تلخه رود) واقع شده است. قدمت این پل تاریخی به دوران صفویه و قاجار برمی‌گردد. پل آجی چای دارای ۱۶ دهنه بزرگ، ۱۰۵ متر طول و ۵ متر عرض است که از نظر ابعاد مشابه با پل قاری ساخته شده است. تمام دهنه‌های آن به جز سه دهنه که طاق هلالی دارند، بقیه جناغی هستند. پل آجی چای یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی تبریز است و یک بار در زمان ولیعهد عباس میرزا توسط خاج سید حسین تاجر (معروف به تبریزی) تعمیر شده است. بار دیگر، این پل در دهه‌ی هشتاد شمسی مرمت شده است.

مطالعه کامل »