موزه یا خانه شهریار و حس خوب زندگی در محله قدیمی مقصودیه

چکیده:

خانه شهریار، که به آن موزه شهریار یا موزه ادبی شهریار نیز گفته می‌شود، یکی از خانه‌ها و موزه‌های تاریخی تبریز در محله تاریخی مقصودیه است که قدمت آن به دوره پهلوی برمی‌گردد. این خانه از این جهت اهمیت ویژه‌ای دارد که شاعر بزرگ، شهریار، حدود 20 سال عمر پایانی خود را در این خانه سپری کرده است. این خانه 250 متر مساحت داشته و در دو طبقه ساخته شده است و مالکیت آن هم‌اکنون (از سال 1367) تحت تملک و اختیار شهرداری است. اشیای داخل این موزه قدیمی را لوازم شخصی شهریار مانند کتاب‌ها، دست‌خط‌ها، هدایا و یادگاری‌ها، و لوازم زندگی روزمره شهریار تشکیل می‌دهد. طبقه زیرزمین نیز به استراحت‌گاه بازدیدکنندگان و همچنین عکس‌های شهریار اختصاص یافته است. دو شیء خاص در این خانه وجود دارد: سه‌تار معروف شهریار مزین به خط نستعلیق و ساعتی چپ‌گرد که نمادی است برای بازگشت به گذشته و دیدار دوباره با استاد. حفاظت از این خانه طوری انجام شده است که همه‌چیز از زمان حیات شهریار دست‌نخورده باقی بماند و بازدید از اکثر قسمت‌ها تنها از پشت شیشه امکان‌پذیر است. در قسمت حیاط این موزه و خانه قدیمی و زیبا نیز مجسمه‌ای از شهریار واقع شده است. بازدید از این خانه حس خاطرات و زندگی خوش قدیمی را در انسان القاء می‌کند.

بستر استراحت و لوازم زندگی خانه شهریار - عکس از حساب اینستاگرامی tabriz_aylar
بستر استراحت و لوازم زندگی خانه شهریار - عکس از حساب اینستاگرامی tabriz_aylar

فهرست محتوا

خانه استاد شهریار که گاه به آن موزه استاد شهریار نیز گفته می‌شود یکی از خانه‌های تاریخی تبریز بوده و قدمت آن به دوره پهلوی دوم بر می‌گردد. این خانه کاملاً سنتی در محله مقصودیه تبریز واقع شده و هم اکنون به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این خانه (سومین) خانه محل زندگی محمد حسین بهجت تبریزی یا استاد شهریار بوده و به همین دلیل اکنون به یکی از جاذبه‌های گردشگری تبریز تبدیل شده است. وی حدود بیست سال از عمر پایانی خود را در همین خانه سپری کرده است. خانه شهریار با زیربنای ۲۵۰ متر و مساحت ۲۴۱ متر در ۲ طبقه از سال ۱۳۶۷ تحت تملک شهرداری تبریز بوده و هم اکنون نیز توسط همین نهاد اداره می‌شود. یکی از حس‌هایی که با بازدید از خانه شهریار به انسان دست می‌دهد این است که چقدر خانه و منزل وی به زندگیِ سنتی و کودکی‌مان نزدیک است و چقدر آسان می‌توان با تک تک اشیا و اتاق‌های این خانه عادی ارتباط برقرار کرد.

ساده زیستی و سنت زندگی استاد شهریار - عکس از حساب اینستاگرامی tabriz_aylar
ساده زیستی و سنت زندگی استاد شهریار – عکس از حساب اینستاگرامی tabriz_aylar

دسترسی و آدرس دقیق موزه شهریار

خانه استاد شهریار در خیابان ارتش جنوبی، محله مقصودیه تبریز واقع شده است. دسترسی به مقصودیه، که در واقع مرکز شهر و همچنین مرکز گردشگری تبریز شمرده می‌شود بسیار آسان است. مقصودیه در واقع در جوار میدان ساعت یا عمارت شهرداری تبریز واقع شده است و از همان مسیرهای دسترسی به آن می‌توانید برای موزه شهریار نیز استفاده کنید.

آسان‌ترین راه استفاده از خطوط اتوبوس‌رانی BRT یا با کمی پیاده‌روی بیشتر خطوط منتهی به پایان خاقانی و خط آبرسان شریعتی است. یکی از اصلی‌ترین مسیرهای دیگر برای دسترسی به خانه شهریار خیابان ارتش جنوبی (از خیابان یا بلوار آزادی) است.

اشیای داخل خانه

اکثر اشیایی که در داخل این خانه به چشم می‌خورد در واقع آثار و وسایل شخصی استاد شهریار هستند، از جمله کتاب، دستخط‌ها، انواع یادبودها و هدایای وی (از داخل و خارج از کشور) و همچنین لوازم زندگی روزمره این شاعر نیکنام تبریزی. در طبقه زیرزمین عکس‌ها و تصاویر شهریار واقع شده و یک بخش سمعی-بصری و قسمتی برای استراحت بازدیدکنندگان تعبیه شده است.

طبقه بالا در واقع بخش اصلی خانه شهریار است که می‌توان همین طبقه را موزه شهریار شمرد. این طبقه با چهار اتاق قدیمی‌ترین موزه ادبی استاد شهریار بوده و شامل اسناد قدیمی، عکس‌ها، دست‌نوشته‌ها، وسایل شخصی از جمله لباس، کتاب، لوازم‌التحریر، رخت‌خواب و بستر استراحت استاد شهریار و همچنین آلبوم‌های تصاویر یادگاری و خط نسخ قرآنی وی می‌شود. همچنین در قسمت پذیرایی خانه نیز هدایا، لوح‌ها و تقدیرنامه‌ها، و تندیس‌هایی از این شاعر بزرگ واقع شده است. یکی از آثار معروفی که در خانه شهریار نگهداری می‌شود سه تار معروف و مزین به خط نستعلیق استاد است. بنا بر نوشته‌ای، یک ساعت چپ‌گرد در این طبقه نصب شده است که در واقع عقربه‌های آن که نمادی از حسرت و دوباره بازگشتن به روزگاران گذشته و ملاقات دوباره با استاد است نصب شده است و طرح و شعر ایرج نوبهار به زبان ترکی بر روی آن درج شده است.

در قسمت حیاط خانه نیز تندیس بزرگی از وی نصب شده است و یک درخت بسیار کهن و زیبا در کنار حوض وسط حیاط به چشم می‌خورد. از جمله اشیا و اسناد دیگری که در موزه شهریار واقع شده است اسنادی است که مردم پس از افتتاح این موزه به آن آورده‌اند. در عین حال بسیاری از شعرای آذربایجان به مناسبت افتتاح این موزه هدایایی از جمله کمانچه‌ای بسیار ارزشمند از گروه بازدیدکنندگان شهر باکو و بشقابی قدیمی از شاعری زنجانی به آن اهدا کرده‌اند.

نمایی از داخل موزه شهریار - عکس از حساب اینستاگرامی tabriz_aylar
نمایی از داخل موزه شهریار – عکس از حساب اینستاگرامی tabriz_aylar

محمد حسین بهجت تبریزی یا استاد شهریار

محمد حسین بهجت تبریزی که بیشتر وی را با نام استاد شهریار می‌شناسند یکی از مشاهیر بزرگ آذربایجان بوده و نیازمند ساعت‌ها بررسی و صدها کلمه متن و مطلب است. در اینجا مناسب دیدیم این استاد بزرگ را مختصر معرفی کنیم که روزگاری در همین خانه شهریار می‌زیسته است. شهریار یکی از شاعرهای پرآوازه و توانای نیکنام تبریز است که به هر دو زبان ترکی و فارسی شعر می‌سروده است. از اشعار معروف او می‌توان به خان ننه‌، سهندیه، علی ای همای رحمت، آمدی جانم به قربانت، و معروف‌ترین آن حیدربابایه سلام – که به بیش از ۹۰ درصد زبان‌های اتحادیه شوروی ترجمه شده است – اشاره کرد. وی متولد سال ۱۲۸۵ بوده و بخش اعظم تحصیل تکمیلی خود را در تهران سپری کرده است. جالب است بدانید وی شش ماه قبل از اینکه مدرک دکتری‌ خود را دریافت کند به دلیل شکست عشقی ترک تحصیل کرده است. وی در سال ۱۳۶۷ به دلیل بیماری درگذشت و هم اکنون در مقبره‌الشعرای تبریز دفن شده است. روز درگذشت وی روز شعر و ادب فارسی نامگذاری شده است.

نمایی از زیرزمین خانه شهریار - عکس از حساب اینستاگرامی tabriz_aylar
نمایی از زیرزمین خانه شهریار – عکس از حساب اینستاگرامی tabriz_aylar

این موزه تنها موزه منطقه شمال غرب کشور است که به صورت هیئت امنایی اداره می‌شود و در سال ۹۳ نیز برترین موزه کشور معرفی و در سال ۹۴ نیز تندیس برتر از طریق کمیته ملی موزه‌های کشور (ایکوم) به این موزه تعلق یافته است. تمام اشیا و هرچیزی که در این موزه تاریخی می‌بینید با نهایت سعی و تلاش در حالت زمان حیات استاد شهریار نگه داشته شده و سعی شده است همه چیز دست نخورده باقی بماند. البته ورود و گشت و گذار در داخل خانه تنها با هدف بازدید بوده و بسیاری از مکان‌های آن با مانع و به دور از دسترس محافظت شده است.

Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Share on print
Print

دیدگاهتان را بنویسید

سایر محتوای مرتبط که ممکن است به آن علاقه داشته باشید: