پل قاری تبریز پرترددترین پل تاریخی شهر بر فراز مهرانه رود

پل قاری که به ترکی و زبان محلی به آن قاری کؤرپؤسؤ گفته می‌شود یکی از پل‌های تاریخی تبریز است که انتهای خیابان ثقه‌الاسلام (چایکنار) بر روی رودخانه مهرانه رود یا میدان چایی واقع شده است. بانی ساخت این پل پیرزنی بوده که تمام هزینه‌های احداث و ساخت آن را نیز خود وی بر عهده گرفته است. البته گفته می‌شود هزینه آن از محل پولی است که این پیر زن برای زیارت خانه خدا و به جا آوردن حج کنار گذاشته بود. کلمه «قاری» به زبان ترکی یعنی پیرزن (قاری ننه) و وجه تسمیه نام پل قاری نیز همینجاست. این پل همچنین با نام پل چراغ نیز شناخته می‌شود که علت آن سرستون‌های کله قوچی و چراغ‌های قدیمی نصب شده در اواخر دوره قاجار است.

نمایی از پل قاری تبریز در شب - عکس از کجارو
نمایی از پل قاری تبریز در شب - عکس از کجارو

پل قاری که به ترکی و زبان محلی به آن قاری کورپوسو نیز گفته می‌شود یکی از پل‌های تاریخی تبریز است که در انتهای خیابان ثقه‌الاسلام (چایکنار) بر روی رودخانه مهرانه رود یا میدان چایی واقع شده است. گفته می‌شود بانی ساخت این پل پیرزنی بوده که تمام هزینه‌های احداث و ساخت آن را بر عهده گرفته است. کلمه «قاری» به زبان ترکی یعنی پیرزن (قاری ننه) و وجه تسمیه اصلی نام این پل نیز همینجاست. این پل یکی از پرترددترین پل‌های تاریخی شهر تبریز است که امروزه نیز از آن استفاده می‌شود. پل قاری از مهم‌ترین پل‌های رابط بین بازار بزرگ و بخش شمالی شهر، یعنی محله‌های ششگلان و شتربان بوده و هشت دهنه بزرگ با قوس‌های مدور دارد که در سال 1379 با شماره 2921 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. طول پل 100 متر و عرض آن 5 متر است. مصالح اصلی به کار رفته در این پل سنگ و آجر است. دو طرف قسمت بالایی آن نیز با نرده‌های آجری و ستون‌های سنگی کوچک پوشیده شده است.

نمایی از پل قاری تبریز - عکس از ویکی پدیا
نمایی از پل قاری تبریز – عکس از ویکی پدیا

علت نامگذاری قاری کورپوسو

یکی از سوالاتی که همواره در ذهن مخاطبان در مورد این پل تاریخی در تبریز وجود دارد، علت نامگذاری قاری کورپوسو است. همانطور که در بالا نیز به آن اشاره شد، بانی ساخت پل قاری پیرزنی بوده است که تمام هزینه‌های ساخت و احداث آن را از محل ذخیره و پولی که برای زیارت خانه خدا و انجام حج کنار گذاشته بود پرداخت کرده است. «قاری» در ترکی یعنی پیرزن، و «کورپو» نیز یعنی پل. البته در مورد این وجه تسمیه اطلاعات دقیقی در دسترس نیست و تمام این گفته‌ها در واقع به صورت سینه به سینه و مردمان محلی است و سند یا کتیبه‌ای مبتنی بر این وجود ندارد. پس اولین وجه تسمیه برای نامگذاری آن همین است.

نام دیگری که برای پل قاری متصور است ولی زیاد مشهور و زبانزد نیست، عنوان «پل چراغ» است. علت این نامگذاری نیز در بالا اشاره شد. این پل در کل ایران اولین پلی است که به آن تیر چراغ برق رسیده و بر روی آن چراغ نصب شده است که امروزه نیز برخی از آن‌ها باقی مانده‌اند. بنابراین، علت نامگذاری دومی که برای پل وجود دارد همین است.

پل قاری تبریز کجاست؟

پل قاری در یکی از خیابان‌های اصلی تبریز با نام چایکنار یا بزرگراه چایکنار واقع شده است. آدرس پل قاری به صورت دقیق به این صورت است: بزرگراه چایکنار، ابتدای خیابان ثقه الاسلام واقع در محله ششگلان. برای دسترسی به این آدرس به راحتی می‌توانید از نقاط مختلف شهر تبریز وارد بزرگراه چایکنار شوید. امتداد پل از سمت جنوب به میدان دانشسرا و از سمت شمال نیز به مقبره الشعرا منتهی می‌شود.

اهمیت تاریخی و کاربرد امروزی

پل قاری یا همان قاری کورپوسو در نزدیکی یکی از درب‌های اصلی ورودی تبریز با نام درب باغمیشه واقع شده است که از همان قدیم‌الایام تا به امروز یکی از پرترددترین پل‌های تاریخی تبریز باقی مانده است. علاوه بر وجه تسمیه‌ها و اطلاعات محلی که در مورد نامگذاری آن وجود دارد، اطلاعات دقیقی در مورد نام سازنده، معمار و یا حتی سال دقیق پایان ساخت وجود ندارد و تمام اطلاعات به صورت حدودی و بر اساس شواهد محلی و قدیمی ارائه می‌گردد.

نمایی قدیمی از قاری کورپوسو - عکس از ویکیپدیا
نمایی قدیمی از قاری کورپوسو – عکس از ویکیپدیا

امروزه نیز این پل به عنوان یک پل عابر پیاده و رابط بر روی مهرانه رود مورد استفاده واقع می‌شود. پل قاری در کل یکبار مرمت شده است که نشان از استحکام بنای آن است که توانسته تا به امروز به صورت فعالانه دوام آورده و کاربرد خود را حفظ کند. البته برای حفظ بافت و ارزش تاریخی، عبور وسایل نقلیه از روی آن ممنوع است و شهرداری تبریز المان مردی به همراه کاروان شتری‌اش را که گاهی به آن قافله سالار نیز گفته می‌شود ساخته است. بنابراین وقتی از روی این پل عبور می‌کنید حس خوش عبور کاروان‌های قدیمی را از روی این پل خواهید چشید. این پل در واقع دو قسمت بالا و پایین شهر را از زمان گذشته به هم متصل کرده است، یعنی بازار تبریز و شمس‌العماره را به محله‌های ششگلان و شتربان (دوه چی) مرتبط می‌کند، چراکه عبور و مرور از روی مهرانه رود برای همگان میسر نبوده است.

نمایی از پل قاری و المان کاروان آن - عکس از حساب اینستاگرامی @tabriz_aylar
نمایی از پل قاری و المان کاروان آن – عکس از حساب اینستاگرامی @tabriz_aylar

پل عابر پیاده

در دوره پهلوی یک پل دیگر با عرض کمتر در کنار پل قاری اصلی (سمت غربی آن) ساخته شده است که هدف آن تنها برای عبور عابرین پیاده بوده است. این پل نیز با نام پل عابر پیاده قاری شناخته می‌شود که دقیقاً در کنار پل اصلی واقع شده است. بنابراین برای بازدید از این جاذبه گردشگری در تبریز ممکن است با دو نام مواجه شوید که در واقع هر دو به یک مکان اشاره دارند.

با توجه به اینکه این پل تاریخی در دسترس عموم قرار داشته و به عنوان یک پل عابر پیاده فعال عمل می‌کند، بازدید از آن رایگان است.

توجهعکس شاخص مطلب از وبسایت کجارو دریافت شده است.