مجموعه بازار تبریز

بازار تبریز یکی از مهم‌ترین عناصر گردشگری، فرهنگی و تاریخی شهر تبریز است که با مساحتی بیش از یک کیلومتر مربع، از بزرگ‌ترین بازارهای سرپوشیده و مسقف جهان به شمار می‌رود و به عنوان یکی از میراث‌های جهانی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. رونقی که بازار تبریز از گذشته تا به امروز داشته است، بیشتر به سبب قرارگیری آن در مسیر جاده ابریشم بوده است که تا به امروز نیز همین رونق و کاربرد خود را حفظ کرده است. جالب است بدانید که تاریخ دقیق بنای این بازار مشخص نیست و تنها شواهدی از جهانگردان و گردشگران سده‌ی چهارم هجری تا دوره قاجار در دست است. شکوه و زیبایی بازار بزرگ تبریز به تعریف و تمجید آن پرداخته‌اند، از جمله ابن بطوطه، مارکو پولو، جاکسن، اولیای چلبی، یاقوت حموی، گاسپار دروویل، الکسیس سوکتیکف، ژان شاردن، اوژن فلاندن، جان کارت‌رایت، جملی کاردی، کلاویخو، رابرت گرنت واتسن، حمدالله مستوفی و مقدسی. با توجه به طراحی و گستره‌ای که این بازار دارد، از همان دیرباز، بازار تبریز یکی از اصلی‌ترین مراکز داد و ستد مردم محلی و همچنین کل کشور حسوب می‌شود.

مروری بر تاریخ داد و ستد در بازار تبریز

از نیمه‌های دوم سده 13 هجری، تاجران انگلیسی‌تبار از طریق جاده ابریشم کالاهای تجاری خود را به بازار تبریز منتقل می‌کردند و در زمان عباس میرزا بود که این بازار درواقع به مرکز تجارت انگلیسی‌ها تبدیل شد. پس از سده سیزدهم نیز این بازار به یکی از اصلی‌ترین پایگاه‌های تجارت اروپایی و مناطق شمالی ایران محسوب شد و در سال 1256 این شهر 25 الی 33 درصد کل تجارت کشور را از آن خود کرده بود که حتی از تهران نیز پیشی گرفت. تا سال 1285 نیز تبریز مرکز تجارت ایران با آسیای میانه شد. از ارکن اصلی و اساسی بازار تبریز پیش از این ارامنه بودند، به ویژه با تاجران روس. ارامنه تجارت‌ زیادی با اروپا داشتند، به طوریکه برای اولین بار، ارامنه گرجستان کالای انگلیسی را خریداری کرده و وارد مناطق شمالی ایران کردند.

موقعیت جغرافیایی و آدرس بازار بزرگ تبریز

چیزی که امروزه از آن هسته مرکزی تبریز گفته می‌شود در واقع بازار تبریز را پوشش می‌دهد. از آنجایی که بازار تبریز مساحتی بیش از یک کیلومتر مربع دارد، و مکانی وسیع را شامل می‌شود، نمی‌توان آدرس دقیقی برای آن ارائه کرد! چراکه با توجه به کاری که در بازار دارید می‌توانید مسیرهای مختلفی را برای دسترسی به آن انتخاب کنید. در آدرس‌دهی محلی بازار به کل این محدوده و گستره گفته می‌شود. محدوده بازار از شمال به بخش‌های شمالی رودخانه مهران رود (میدان چایی)، از جنوب به خیابان جمهوری اسلامی، از شرق به عالی قاپو (مجموعه کاخ‌های ولیعهد نشین) و از سمت غرب به مسجد جامع محدود می‌شود.

ناگفته نماند که بخش‌های شمالی رودخانه مهران‌رود با توجه به اینکه از کل بازار جدا مانده و زیاد توسعه نیافته است، امروزه دیگر چندان اهمیت نداشته و بیشتر بازار به بخش جنوبی رودخانه اطلاق می‌شود. همچنین احداث خیابان‌های دارایی، شهدا، فردوسی، شهید مطهری، چایکنار و جمهوری اسلامی نیز در محدود بازار انجام شده که منجر به تکه تکه شدن و تخریب بخش‌هایی از بازار تبریز شده است. گذرهای داخلی تبریز بین چهار تا پنج متر عرض داشته و ارتفاع آن‌ها پنج الی شش متر است.

برای دسترسی به بازار مسقف تبریز تقریباً می‌توانید از اکثر خطوط اتوبوسرانی استفاده کنید. البته اطمینان حاصل کنید که این بازار در ایام خاص و در زمان اوج ترافیک، به شدت مملو از جمعیت بوده و شاید به راحتی نتوانید جای پارک پیدا کنید.

آتش‌سوزی در بازار تبریز

حدود ده سال پیش یک آتش سوزی گسترده در این بازار رخ داده بود. اخیراً نیز در اردیبهشت‌ماه سال 1398، پس از ده سال یک آتشسوزی گسترده دیگر در بازار رخ داد که منجر به سوخته شدن صدها مغازه و 29 مجروح شد. البته فعلاً گفته می‌شود این آتشسوزی غیر عمد بوده است.

 

مسجد مولانا یا سید المحققین تبریز - عکس از وبسایت تبریز آرت

مسجد مولانا یا سید المحققین در بازار تبریز

مسجد مولانا یکی از مساجد تاریخی و جاذبه‌های فرهنگی شهر تبریز و باقیمانده اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی محسوب می‌شود. مسجد مولانا از جمله مساجدی است که در داخل بازار تاریخی و مسقف تبریز قرار گرفته و به نوعی نماد وقف در بازار تبریز است. این مسجد در انتهای بازارچه دباغ خانه به وسیله بازارچه کوچکی به بازار صادقیه متصل شده است. مسجد مولانا حدود ۲۵ متر طول و ۱۵ متر عرض دارد. هشت ستون سنگیِ بزرگ، ۱۵ گنبد آجری و یکنواخت تاکنون این مسجد را سر پا نگه داشته‌اند. این ستون‌ها همگی دارای سرستون‌های سنگی بوده و در دو ردیف کنار هم قرار گرفته‌اند.

مطالعه معرفی کامل »
مسجد امام جمعه تبریز - عکس از وبسایت iqna

مسجد امام جمعه تبریز، مسجدی فعال در دل بازار تبریز

مسجد امام جمعه تبریز یکی از چند مساجد تاریخی داخل بازار بزرگ تبریز است. قدمت این مسجد به دوره صفوی بر می‌گردد. مسجد امام جمعه تبریز جنب بازار مسجد جامع، نزدیکی مدرسه طالبیه واقع شده است. از ویژگی‌های مهم این بنا بیست ستون با سر ستون‌های مقرنس و سی گنبد ضربی آجری است که ستون‌ها در چهار ردیف در کنار هم واقع شده‌اند. این مسجد را بازرگانی دیندار به نام حاج علی عمارت کرده که به گزارش سایت همگردی، از بومیان شهر خوی آذربایجان غربی است. مسجد امام جمعه تبریز هم اکنون به عنوان یک مسجد فعال در داخل بازار تبریز میزبان نمازگزاران و سایر مراسم‌های مذهبی است.

مطالعه معرفی کامل »