یخچال‌های تاریخی تبریز

یخچال‌های تاریخی تبریز از جمله یخچال‌های طبیعی ایران هستند که در گذشته کاربردهای بسیاری داشتند. جالب است بدانید که یخچال‌های طبیعی و تاریخی که به دست انسان ساخته شده‌اند در ایرانِ باستان بسیار رایج بوده و آن زمان که دسترسی به برق و فناوری‌های امروزی نبود، از این یخچال‌ها استفاده می‌شد. در تاریخ باستان جهانی نیز بیشتر این نوع بناها را با نام «یخچال» و با املای Yakhchal می‌شناسند که نشان از منشأ ایرانیِ این نوع معماری و مهندسی است. تاریخچه این نوع معماری در ایران به قرن چهارم پیش از میلاد برمی‌گردد.

در گذشته و معماری قدیم برای تولید و نگهداری یخ انواع روش‌ها وجود داشته است. یکی از این روش‌ها یخچال‌های ساختمانی است که با دیوارهای بلند و مخزن ساخته می‌شد. در این یخچال‌ها در فصل سرما یخ‌های تولیدی ذخیره می‌شد و سپس در فصل‌های گرما مورد استفاده قرار می‌گرفت. طراحی گنبد، دیوار بلند و حصار یخچال به گونه‌ای انجام می‌شد که همواره داخل ساختمان سرد بوده و یخ‌های ذخیره شده آب نشوند. در شهر تبریز نیز چند مورد یخچال تاریخی وجود دارد که امروزه دیگر به عنوان یخچال به کار گرفته نمی‌شوند. در این صفحه به معرفی مختصر یخچال‌های طبیعی تبریز می‌پردازیم.

یخچال بیلانکوه - عکس از وبسایت تبریز روز

یخچال بیلانکوه تبریز با وضعیت نگهداری بسیار نامناسب

یخچال بیلانکوه تبریز یکی از یخچال‌های تاریخی شهر تبریز است و همانند بسیاری از آثار دیگر شهر تبریز، به سده‌های آخر دوره‌ی قاجار ایران برمی‌گردد. این یخچال در خیابان بیلانکوه چهارراه عباسی واقع شده و در واقع بخشی از مجموعه‌ی کلانتر باغمیشه قدیمی به حساب می‌آید. بیلانکوه یکی از محلات تاریخی شهر تبریز است و در دوره ایلخانی، بنیانگذاری شهرک دانشگاهی ربع رشیدی بر اهمیت آن افزود، اما اینکه چرا یخچال بیلانکوه، مانند چندین و چند آثار باستانی و تاریخی شهر تبریز به دست فراموشی سپرده شده است را نمی‌دانیم. البته خبرهایی از بازسازی، حفظ حریم و … برای چند اثر تاریخی به گوش می‌رسد، اما در عمل کی باید نتیجه این وعده‌ها و خبرها را ببینیم مشخص نیست.

مطالعه معرفی کامل »
یخچال قائم مقام تبریز - عکس از وبسایت همگردی

یخچال قائم مقام تبریز، از بزرگ‌ترین یخچال‌های طبیعی تبریز

یخچال قائم مقام یکی از چند یخچال‌های تاریخی واقع در شهر تبریز است که گفته می‌شود یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین یخچال‌های ایران است. مساحت آن بیش ۲۰۰ متر مربع است. یخچال قائم مقام، که اخیراً کاربری آن تغییر یافته است، در یکی از محله‌های قدیمی و اعیان تبریز، یعنی محله ششگلان واقع شده است. قدمت این یخچال به دوره والی گری عباس میرزا می‌رسد و بنای آن منسوب به تاج ماه بیگم، خواهر ناتنی قائم مقام است. این یخچال تاریخی و طبیعی یازده متر زیر زمین واقع شده و دسترسی به آن از طریق پله امکان‌پذیر است. البته فراموش نکنید که این بنا، یک یخچال بسیار بزرگ است و سرد!

مطالعه معرفی کامل »