یخچال‌های تاریخی تبریز

یخچال‌های تاریخی تبریز از جمله یخچال‌های طبیعی ایران هستند که در گذشته کاربردهای بسیاری داشتند. در گذشته و معماری قدیم برای تولید و نگهداری یخ انواع روش‌ها وجود داشته است. یکی از این روش‌ها یخچال‌های ساختمانی است که با دیوارهای بلند و مخزن ساخته می‌شد. در این یخچال‌ها در فصل سرما یخ‌های تولیدی ذخیره می‌شد و سپس در فصل‌های گرما مورد استفاده قرار می‌گرفت. طراحی گنبد، دیوار بلند و حصار یخچال به گونه‌ای انجام می‌شد که همواره داخل ساختمان سرد بوده و یخ‌های ذخیره شده آب نشوند. در شهر تبریز نیز چند مورد یخچال تاریخی وجود دارد که امروزه دیگر به عنوان یخچال به کار گرفته نمی‌شوند. در این صفحه به معرفی مختصر یخچال‌های طبیعی تبریز می‌پردازیم.

لیست یخچال‌های تاریخی تبریز

یخچال له له بیگ (یوشاری)

یخچال بیلانکوه (کلانتر)

یخچال قائم مقام

یخچال صادقیه

در ادامه به صورت مختصر این یخچال‌های تاریخی معرفی شده‌اند.

یخچال بیلانکوه (یا یخچال کلانتر)

یخچال بیلانکوه تبریز یکی از یخچال‌های تاریخی شهر تبریز است که در 28 اسفندماه سال 1385 با شماره 18687 به ثبت آثار ملی ایران رسیده است. این یخچال، همانند بسیاری از آثار دیگری که در شهر تبریز می‌بینیم، به سده‌های آخر دوره‌ی قاجار ایران بر می‌گردد. این یخچال در خیابان بیلانکوه چهارراه عباسی واقع شده و در واقع بخشی از مجموعه‌ی کلانتر باغمیشه قدیمی به حساب می‌آید. با اینکه بیلانکوه یکی از محلات تاریخی شهر تبریز است و در دوره ایلخانی، بنیانگذاری شهرک دانشگاهی ربع رشیدی، توسط خواجه رشید الدین فضل الله همدانی بر اهمیت آن افزود، اما اینکه چرا یخچال بیلانکوه، مانند چندین و چند آثار باستانی و تاریخی شهر تبریز به دست فراموشی سپرده شده است را نمی‌دانیم. البته خبرهایی از بازسازی، حفظ حریم و … برای چند اثر تاریخی به گوش می‌رسد، اما در عمل کی باید نتیجه این وعده‌ها و خبرها را ببینیم مشخص نیست.

یخچال بیلانکوه - عکس از وبسایت تبریز روز
یخچال بیلانکوه - عکس از وبسایت تبریز روز

یخچال قائم مقام (فراهانی)

یخچال قائم مقام یکی از چند یخچال‌های تاریخی تبریز است. گفته می‌شود این جاذبه گردشگری تبریز یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین یخچال‌های ایران است، بطوریکه مساحت آن بیش ۲۰۰ متر مربع است. یخچال قائم مقام، که اخیراً کاربری آن تغییر یافته است، در یکی از محله‌های قدیمی و اعیان تبریز، یعنی محله ششگلان واقع شده است. قدمت این یخچال به دوره والی گری عباس میرزا، یعنی حدود ۲۲۰ سال پیش می‌رسد و بنای آن منسوب به تاج ماه بیگم، خواهر ناتنی قائم مقام است. این یخچال تاریخی و طبیعی یازده متر زیر زمین واقع شده و دسترسی به آن از طریق پله امکان‌پذیر است. البته فراموش نکنید که این بنا، یک یخچال بسیار بزرگ است و سرد! آدرس دقیق: خیابان ششگلان، روبروی مدرسه کاشانی، دربند توفیق (شهید سرندی)، یخچال قائم مقام.

یخچال قائم مقام تبریز - عکس از وبسایت همگردی
یخچال قائم مقام تبریز - عکس از وبسایت همگردی

یخچال صادقیه

یخچال بعدی در این لیست یخچال صادقیه است. یخچال صادقیه از دوره صفوی به یادگار مانده و در داخل بازار تاریخی تبریز، در بازاری با همین نام (بازار صادقیه) واقع شده است. به گزارش پایگاه خبری شهریار در سال 98 عملیات بازسازی یخچال صادقیه تبریز توسط شهرداری منطقه 8 آغاز شده است. اولین کار در این فرآیند لجن‌کشی و تخلیه گندآب‌ها، و سپس مرمت دیواره‌ها و سقف طاق، و بعد از آن نم‌زدایی، اجرای تأسیسات و کفسازی، اداث سردرب سنگی، نصب بالکن، نرده و لوسترهای سنتی، و در نهایت نصب سن اجرا و سیستم تهویه صورت پذیرفته است. این یخچال گاهی اوقات همچنین یخچال راسته بازار نیز نامیده می‌شود.

یخچال صادقیه تبریز - عکس از وبسایت شهریارنیوز
یخچال صادقیه تبریز - عکس از وبسایت شهریارنیوز

یخچال له له بیگ (یوشاری)

یخچال طبیعی و تاریخی بعدی که داریم یخچال له له بیگ (یوشاری) است. این یخچال نیز مانند سایر یخچال‌ها نیازمند مرمت است. اما باز بر اساس خبرگزاری پایگاه خبری شهریار این یخچال نیز توسط شهرداری منطقه 8 تحت مرمت قرار گرفته است.

یخچال له له بیگ تبریز - عکس از وبسایت شهریار نیوز
یخچال له له بیگ تبریز - عکس از وبسایت شهریار نیوز

چنانچه اطلاعات بیشتری در مورد هریک از این یخچال‌های تاریخی دارید و یا فکر می‌کنید یخچالی از این لیست کم شده است، جهت تکمیل محتوای مربوط به یخچال‌های تاریخی تبریز با ما تماس بگیرید.